Showing posts with label identiteit. Show all posts
Showing posts with label identiteit. Show all posts

Wednesday, 13 October 2021

die ekheid is 'n fenominale vryheid

die rigiditeit van die rasionaliteit:
alewig dink en blokkig
in reghoekige begrip konstrueer
die begeerte brand kwaai
om onlogies, grensloos en koploos met
die digtatorika te toor

moet ek die anatomie van skedels en
atome ken om waardigheid aan
die skeppingsdaad te gee?

sekerlik kan my instinktiewe verbeelding
'n rol speel in die uitsnuffel van
poëtiese waarhede

'n goeie begrip het 'n halwe woord nodig

die ekheid is 'n fenominale vryheid
wat so mobiel allerhande jye kan ontmoet
almiskie! ek gaan hierdie ek
omdolwe en opklits
sodat ek soveel moontlike essensies uit
my ekheid kan distilleer
soveel potensiaal wat nie kan wag om
die ek verder en dieper
die ek-splorasie in te stuur nie

Monday, 23 September 2019

hier is ek

hier is ek

ek is hier

is ek hier?

hier ek is

is hier ek?

ek hier is

in verskeie volgordes 
maak ek seker van my ek
double-check my is
en verify my hier
maak dood seker!

nêrens anders as 
Hier 
Is 
Ek!

           Phyl Martin tuine, Nature's Valley

Monday, 10 September 2018

die ekheid is 'n fenominale vryheid

die rigiditeit van die rasionaliteit:
alewig dink en blokkig
in reghoekige begrip konstrueer
die begeerte brand kwaai
om onlogies, grensloos en koploos met
die digtatorika te toor

moet ek die anatomie van skedels en
atome ken om waardigheid aan
die skeppingsdaad te gee?

sekerlik kan my instinktiewe verbeelding
'n rol speel in die uitsnuffel van
poëtiese waarhede

'n goeie begrip het 'n halwe woord nodig

die ekheid is 'n fenominale vryheid
wat so mobiel allerhande jye kan ontmoet
almiskie! ek gaan hierdie ek
omdolwe en opklits
sodat ek soveel moontlike essensies uit
my ekheid kan distilleer
soveel potensiaal wat nie kan wag om
die ek verder en dieper in
die ek-splorasie in te stuur nie

Thursday, 26 July 2018

ek bly loop op die aarde

ek bly loop op die aarde
opsoek na 'n opregte ars poetica

ek blaas my asem oor die pieke van berge
en raak net-net aan die bevryding wat 
die kleur van my bloed elke dag beloof

my kop dans oor die duiselige afgrond van die dood

dit is die droom wat 
die gemoedstoestand laat bly pendulum

die swaartekrag se gevangeskap
laat my nie die grond minder liefhê

ek klou verbete aan die herinneringe
van humor wat my identiteit sal 
verkwik met klanke van lag en skerts
want klip het mos ook lagspiere 
wat oor eone verewig is in 
die sediment van kreatiwiteit

aha die kuns is waaragtig om 
die liefde
die lig
en die liggaam
met oorgawe te vertrou
dit sal ons moederskap versterk en 
die sterre sal deur ons selle breek

ons siele sal in skaamtelose naaktheid
terug die natuur insmelt
en sodoende sal die oer weer vernuwe
en hoera! ons perspektief halsoorkop gooi

die pols versnel tot heling
ons moet nie vergeet van ons ritueel
en van ons seksualiteit

ons moet bly sing in ons slaap
sodat die smagting kan bedaar
en ons kan fokus op die son

ons stemme sal oprys in stilte
en verbasend sal almal ons hoor!

beskuldig my van surrealisme
ek gee nie om
want die tong is die nuwe sekondewyser 
gooi die woordeboeke weg
want die vel is aangestel as die nuwe vertaler

dit is nou die tyd om te vlieg
verder en meer volhoubaar as die mees manjifieke voëls
dit is nou die tyd vir vrede
wat deur alle vroulikheid sal vuur
ons sal uiteindelik die betekenis in 
die waters sien glinster

Tuesday, 17 July 2018

kan ek ek wees en ‘n ander

puis-je être moi et un autre?
                - J. J Rousseau

kan ek ek wees en ‘n ander
gelyk?
saam wees
ek en ‘n ander
ek gelyk wees aan die ander
die ander gelyk wees aan my?
gelyk kyk
voel
asem
skrik
skryf
wakker
honger
?

kan ek ek wees en ‘n ander
gelykertyd
gelyk lyk?
dieselfde gesig
dieselfde hart
dieselfde lyf
dieselfde naam
saam
ek en ‘n ander
?

Thursday, 2 November 2017

spieël





wat is aan die ander kant van die spieël?
sal ek ooit weet wat daar lê?
dit bly saam met my beweeg
die ander ek
die ander jy
wie choreografeer my?
wie orienteër jou?
is daar ‘n jy?
is daar ‘n ek?

dit spieël met ons
speel speel speel
gooi jou beeld vir my
en ek gooi dit terug
vang
moenie laat val nie
vang 
vang
VANG!

spieël
is delikaat
delikate
kaatsings
weerkaatsings
weer
kaatsings
oor en weer terug na jou
terug na my
spieël die lyflyne fyn

moenie verby die lyne van jou
oë beweeg nie

spieël word swaar
swaar
swaar
kan ek nie net ek
wees nie?
‘n alleen ek
sonder die dra van die ander?

draai myself af van die kaatsings
ek wil nie geweer-kaats word nie!

argh, die spieël se spel volg my
sonder passie
sonder jaag
sonder geweld
val sy gesig op myne

spieël word ek
ek word jy
smelt die skelet inmekaar
geen pyn geen stoei
spieël word spieël
spieël kyk in spieël
spieël is kindspeel
gesig
bal
gooi
gryns
lê
lag
droom

glas is fyn beeld
skynbeeld
skyn
skyn
skyn
beeld
blink
blink 
blink
en verblind
blind 
blind

hou my vas 
hou my vas

All photos: Daniele Debellis

Sunday, 14 August 2016

beskawing

wat is dit om 
beskaafd 
te wees?

geskaaf van ‘n mens 
se 
wildheid

geskaaf van 
die stekelrigheid
wat jou jy maak

geskaaf om te blink net soos 
al die biljoene ander?

hoekom wil ek deel van ‘n beskawing wees
wat soveel kak aanjaag?!

ek dink dit is by verre 'n beter idee
om rond te rol in 
die lekkerkry 
van 
my ongeskaafdheid 

Monday, 26 October 2015

selfbeeld

om my identiteit so vol
te trap met self-kennis

ek betwyfel daai ding wat mense sê 
dat jy nooit jou eie selfbeeld
totaal kan insien nie

daar is oomblikke wat ek my essensiële selfheid
so skerp snap
daai volwaardige begrip van myself
maak my so in my noppies voel
al is daai self-sien hoe vlietend
het ek dit al so diep en eg ervaar
dat ek oortuig is dat ek niemand anders 
wil
wees 
as 
ek 
nie

Tuesday, 18 August 2015

diep daar onder is ek jy

diep daar onder is ek jy
en jy ek
die goue lyn wat ons bind
is sterker as spierkrag
magtiger as kopkrag
dit is nie verbeelding dat
diep daar onder jy ek is
en ek jy
die lyne wat ons bloed teken
skryf in ‘n taal
wat poësie uit ons are laat straal

diep daar onder
hoef ons nie te praat
hoef ons nie te sien
diep daar onder is ons nie normaal
maar wel bo-normaal
ja, daar ver onder
is ons suiwer mens
suiwer siel

soms neem dit 'n diep sny
om diep te tref
en tot by die essensie te kom
die diepte maak my o so hartstogtelik huil
want die diepte is so 'n raar ding
ons skroom,
kry skaam
vir daardie diepte

daar is geen keuse
die diepte is daar
om in te staan
en te groei
dieper en dieper
hoe sterk ookal die winde teen my waai
ek sal my grond bly staan

diep daar onder is ek jy
en jy ek
die goue lyn wat ons bind
is sterker as spierkrag
magtiger as kopkrag
dit is nie verbeelding dat
diep daar onder jy ek is
en ek jy
die lyne wat ons bloed teken
skryf in ‘n taal
wat poësie uit ons are laat straal

Sunday, 17 May 2015

selfie

die herontginning van die Self
die oppervlakkige EK-splorasie 
vanwaar hierdie wil om van die Self
‘n fotografiese portret te maak?
die vasvang van die held van jou eie storie
die begeerte om jou eie celebrity te wees
die dokumentering, websiting, 
blogging, tweeting,
facebooking en instagramming
van die Self en vir die Self
die vreemde 21ste eeuse tendens om die Self
op die baksteenlose mure van kuberruimte te ontbloot

vir wat wil ons in 'n koue photo-booth gaan sit 
om deur 'n masjien afgeneem te word?
dit is so passé om deur burokratiese oë
vasgevang te word en op Groot-Broer se lens
opgeoffer te word met vaal en glimlaglose gesigte
ons sal nou die kamera-knoppie self druk om 
ons eie geoefende glimlagte af te neem, dankie!
hoeveel ekstra sentimeters ons nekke en arms ookal moet groei
weier ons om iemand te vra om dit vir ons te doen
ons sal dit SELF doen, ons dring aan 

welkom aan die Selfie: waar die Self in beheer is van die Self
- ons glo en hoop so -
ons wil heersers van ons eie lot wees
ontwerpers van ons eie paaie
publiseerders van ons eie gesigte
ons weier om automatons te wees in
die siellose meganiek van bestaan
ons sal skyn
ons sal beautiful wees
ons het nie catwalk-monde nodig om
vir ons te pose en pout nie
ons sal ons eie smiles smile
en ons eie rigting inslaan
die tyd dat ons wag vir iemand of iets om
ons lot te choreografeer is verby
dit is nou die tyd dat ons ons eie lewe bemagtig
en dit begin met die Selfie

Wednesday, 29 April 2015

vat ek hierdie veranderende gesig van my vas

hierdie gesig wat van dag tot dag 
haar eie wispelturigheid volg
ek het geen houvas op dit wat 
die hoeke en kontoere en lyne 
van hierdie gesig bepaal nie
geen kamera spieël waterpoel of venster-weerkaatsing
stem ooreen met die gevoel 
van hierdie gesig nie
ek dink, nóú, gaan ek hierdie veranderende gesig van my vasvat
dan glip sy deur my vingers
en lag sy vir my narcissistiese wil om skoonheidsbeheer!

Wednesday, 11 March 2015

waar ek opreg eg ek is

skryf skryf SKRYF
want dit is waar ek
opreg
eg
ek
is

my digkuns verval nie in
valse glimlagte en senu’agtige laggies nie
ek hou so baie van my gedigte se onopgesmuktheid 
ek beny hulle vermoë om
onnodige babbel tics en stopwoorde te vermy
hulle is dikwels meer ek as ek


skryf skryf SKRYF
want dit is waar ek
opreg
eg
ek
is

niemand anders behalwe my gedigte
mag woorde in my mond sit!

Wednesday, 28 August 2013

Krotoa




During the Site_Specific International Land Art Biennale I contributed my performance poetry to the Fences  project of artist and cultural activist Erica Lü
ttich. She discovered the story of Krotoa, also known as Eva, and she and her Boitumelo Sewing Project knitted a beautiful and richly colourful cloak worn by Mokhema Hlaganani, who played the part of Krotoa. 
Interesting to note is that Krotoa worked in the household of Jan van Riebeeck from the age of 11. She served him for about 10 years until he left the Cape in 1662. She was the niece of Autshumao, also known as Harry die Strandloper. Seeing that she could speak several languages she was appointed as interpreter, emmisary and negotiator between the newly arrived Europeans and her own people, the Khoisan. She was related to royal Khoi family and this made her even more desirable as a pawn for Van Riebeeck. She was highly regarded as someone with great diplomatic skill and a knack for intelligence gathering, and this while still only a teenager. (She is also known as being instrumental in the emergence of the Afrikaans language).  Although she was the first Khoi woman to marry a European, Pieter van Meerhoff, and the first Khoi to be baptized as a Christian, she was always more at home with her own people. Another Khoi interpreter, Nommoa, accused her of being a traitor to the Khoi. One can only imagine the conflict of loyalty and identity she was experiencing. Toward the end of Van Riebeeck's stay in the Cape of Good Hope he started to doubt Krotoa's intentions and fidelity to his cause and believed she was passing on strategic information to her own people so as to turn them against the colonists. Because of this struggle with her identity and belonging, and possibly for other reasons she was lead to drink and other behaviours that the biased tellers of history would make us believe. The last 5 years of her young life she spent incarcerated on Robben Island. 
Why her story was not known for all this while: her blood runs through some prominent white Afrikaner families. 
The piece I conceived consisted of five poems  - "Fences" dealing with the Colonialist/Ownership/Safety theme and the other four poems, "Vir Krotoa", "Vir Sara Baartman" (written by Diana Ferrus), "Aan Ingrid" and "Street Woman"  inspired by women who were challenged and/or scarred by man-driven societies. 
By the visionary hands of Erica, she brought Plettenberg Bay's neighbouring communities together to participate in various art projects, including the rigging up of the fences used as part of the performance. Kudos to Erica for the inspiring and heartfelt work she does! 

Two years ago I wrote In die Grond en Blom skyn die hoop - a poem touching on woman's strength, her eccentricity and hopefulness. When I came across Krotoa's story, I thought back on this poem and saw how well the words fitted her. I re-wrote certain phrases and tweaked here and there for the poem to become:


Vir Krotoa

sy het vele warmgebakte kranse ontdek langs die woude
het hul gevul met klippe, voetspore en uitgekapte wense
die dou lek sy vroeg-oggend van die boegoeblare
en vee haar wange met die sagte son wat deur die skeure breek
sing sy alomheen die liedere wat resonant oor die vlaktes aanrol
'n vrou soos hierdie mag nie stilbly

hoor hoe haar stem deur klip en geskiedenis breek
sien hoe sy vrouwees bevry
deur met grond liefde te maak
in haar skyn die hoop
wat nog by ons mense spook

en so bly sy opstaan, 'n ware vrou,
gevul met drome en verwarring
sy doen haar daaglikse pligte
met grond onder haar naels, borduur sy die kontinente aan een
sy is alleen, net sy en haar haar tong
praat sy vir die onthalwe van ander,
maar nooit vir die onthalwe van haarself
prinses die een dag, 'n pion die ander,
haar identiteit verskeur en verkrag
'n vrou soos hierdie word maklik misverstaan

hoor hoe haar stem deur klip en geskiedenis breek
sien hoe sy vrouwees bevry
deur met grond liefde te maak
in haar skyn die hoop
wat nog by ons mense spook

en so het sy oor die berge met haar aardsvlerke gevlieg
nakend soos net die veld en lug daarvan hou
leerken sy die laaste helder paaie van oorlewing
dra vuur en klippe aan om die laaste vestiging te bou
waar lug nog diep ingeasem kan word
en grond diep gegtrap kan word sodat groen lewe
uitrys uit water en klei en 'n nuwe wêreld aanbreek

hoor hoe haar stem deur klip en geskiedenis breek
sien hoe sy vrouwees bevry
deur met grond liefde te maak
in haar skyn die hoop
wat nog by ons mense spook

soms verloor sy haar kop, maar nooit haar hart
sy druk haar lippe en bors ferm teen die aarde
voel die vibrasie van minerale krag
grond is bly om te voel hoe diep hierdie vrou haar spoor trap
'n vrou soos hierdie kan nie stilbly
in haar skyn die hoop
wat nog by ons mense spook


Photos taken by Erica Luttich