Showing posts with label observasie. Show all posts
Showing posts with label observasie. Show all posts

Wednesday, 12 February 2025

in sy oë

             dit is koud vanaand in kaapstad
die bedelaar soek 'n stuk warmte in
sy kartonbed
sy mond is hard soos
die betonmure
wat oral
om
hom
oprys
maar in sy oë
sien ek iets van sy siel skyn soos
'n perdeblom wat
deur
die krake
breek

Thursday, 30 January 2025

stil lewe

ek het weer so siek geword in my longe
slapelose nagte
verstarde en moeë dae
bolyf en borskas so seer

vandag so laagtepunt bereik
geen fisieke of kop krag

ek sien niks veel raak nie
ek is in so sieke dwaal
dit wat ek wel sien lyk faal

       maar 
daar was 
een     enkele 
objek
wat my aandag verwonderd vasgehou het:

' n leë 
consol
glas  pot

die manier hoe sy net daar so     geruisloos
in die oggendlig staan en      blink in 
haar glassigste     glassigheid

ek sit op die vloer en bly kyk en kyk na haar
'n eenvoudige glas pot

ek hoef nie eens aan haar te vat nie
sy is werkliker as werklik
meer betroubaar as my hart en my kop
sy die hoopvolste stil lewe in 
my bestaan vandag

die poëtiese misterie:
hoe verruk ek staan teenoor 
hierdie 
      harde 
             helder 
                    deursigtige
passieloosheid van glas
 

Monday, 8 November 2021

wens-fontein

twee verwaarloosde seuntjies lê plat op hulle mae
op die rand van die walvisstertfontein
in die ou hawe van hermanus
hulle arms lank uitgestrek na 
die bodem van die fontein
hulle wange trek skeef soos wat hulle
tuur en mik met gretige vingers na die paar 
sente wat daar onder lê
ek loop nader 
nuuskierig om te sien hoe baie hulle al uitgedelf het
ek sien net klomp brons munte
geen pakkie skyfies of peanuts kan mens daarmee koop
ek trek 'n R20 noot uit my beursie en gee dit vir hulle
hulle vat dit vol beloftes dat hulle dit tussen hulle sal deel
nie lank daarna gaan lê hulle weer plat op hulle mae
en duik die armpies deur die water
ah, 'n kind se wilskrag en toewyding as dit uit hulle eie lus kom!
hulle lyk so gelukkig daar met klere half-nat langs die fontein
die son vang die water en hulle tande
weerkaats die wense van al die honger harte die lug in

Sunday, 11 April 2021

die oggend is net te oggend

die oggend is net te oggend
die duiwe te duif
die kerk oorkant my slaapkamervenster te kerk
die houtvloer onder my voete net te houtvloer
my hart is net te hart
my longe net te veel long

kan dinge nie net vir die oomblik
'n bietjie minder wees nie?
hulle staan te volbloedig en oorvloedig in 
hulle is-heid

o wee o wee
my woorde is te woord om 
hierdie volwaardige is-wees van dinge vas te vang

 - Clarendon gastehuis, Ugie, die Oos-Kaap

Tuesday, 26 May 2020

klein odes aan die ClemenGold mandaryn

“a ray of light that was made fruit
the minute fire of a planet”
-         Pablo Neruda

in hierdie oomblik is jy die vrugste van vrugte
die klein ontploffings wat jy ontketen in my sintuie 
stormloop my verbeelding
gooi my toe met 'n duisend trillende mandaryne
laat elkeen van julle soos oranje soene oor my dorstige lyf oopvou
die beswyming gedy wiegend soos wat jou soet getye deur my mond gly

my keel breek oop in sugtende kreune
soos wat die sitrus
mandalas onder my verhemelte oopsprei
rapsodies spruit my tong nog smaakkliere
om elke grein aroma in te suig

jubelend verlig jy selfs die son!

gee my nog tande, tonge en slukpype
om jou oorvloedige feestelikheid
te kan proe en indrink

***

in hierdie tye van newelagtigheid
is dit jy op my tong wat
my weer in vrede en gesondheid laat glo

ek sit jou skil soos ‘n skulp teen my oor
jou sagte wit binnevel
tril met die rillings van vrugbaarheid en oorvloed

met een mandaryn-skil tussen my vingers word ek ‘n clairvoyant
in een oranje spatsel op my voorarm
skyn ‘n glimmerende mirage van die toekoms

jou skyfies soos glinsterende edelgesteentes
gesprei oor die kuslyne van ons monde
weeg elke amberstukkie op die tong
en proe die rare ryk reënbuie van afrika in elke sappige sel
           
***

barnsteen-klokke lui deur die groen takke
kom skil die mandaryne! kom skil die mandaryne!

kyk hoe die oranje skywe soos klein glimlagte
in die palms van hande oopbreek

ons staan met ootmoed en taai wange
en besing hierdie mandaryn-gawe
wat soos ‘n goue skemer
die soete herinnering oor ons kele verf

kom skil die mandaryne! kom skil die mandaryne!

***

o mandaryn, jy is suiwer spontane metafoor
wat roekeloos uit die keelgat lek
en in eeue-oue sillabes
soos stalaktiete van die verhemeltes drup 

***

mag die sterre en hemelliggame vir een aand
vervang word met die mandaryne
sodat die heelal soet en helder
in taai-druppel arabesques
deur almal se drome sal skyn

***

move on with the changing times, Opperman!
en laat my eerder sing
o my nooi is in die ClemenGold mandaryn!

***

die mandaryn-bome is bedrewe marionet-meesters
wat nartjie-poppe-teater speel
en pointillisties die juigende vrugteboorde
met onblusbare oranje inkleur
watter oneindigende skilder-pret sou van gogh en dali kon toor
met hierdie dansende nartjies

***

‘n stille majesteit:
die buigende takke ril oor die swygende lanings in die boord
die lug sy hang vol verwagting

want sy het al vantevore gesien
hoe die oes-seisoene glimmer met juigende hande
soos die oranje orakels
sagte insigte in die mandjies murmel

maar vir nou hang die lug vol verwagting
die buigende takke ril oor die swygende lanings in die boord:
‘n stille majesteit

***

hulle sê
you are what you eat
mag  ek oornag in ‘n ClemenGold mandaryn verander!

***

soos bedrewe alchemiste giet son, water en grond
elke klein oranje koeël wat
so raak deur my sintuie skiet
kwes my verruklik diep tot in die hart van my tong

***

kyk die groot ronde oë wat met innige oranje onskuld
die wêreld soos wyse harlekyne beloer

***

ek smile daai mandaryn-smile
want my duim voel die grootste lekkerte
om daai eerste skeur deur die skil te maak

en hoe frons ek daai mandaryn-frons
wanneer daai gekwesde skil my so slinks
 in die oog spat

nou ja, wat sê hulle van karma?

***

my kakebeen gee oor aan die oranje ontspanning
my mond is uitgelewer aan hierdie soete omsingeling
my nek ontkoppel
ek tuimel neer in ‘n sitrus beswyming

moenie my in die rede val as ek ‘n ClemenGold besing nie!
  
***

Saturday, 27 October 2018

olfaktoriese plesiere

            vir Paul & Glenn

ek hou elk van julle persente

wiegend in die holte van my hand
en druk elkeen styf teen my neus

die skil van die meyer suurlemoen krap ek oop met my naels 

en ruik die soele aroma breek deur 
die selle van hierdie geel wonderwerk

ek spuit die clarins parfuum op my voorarm 
en raak in 'n beswyming van 
die sag-soete blommereuke

die chinese porselein koppie laat ek klingel met genot

ek laat my neus diep verdrink in die blou blom-patrone
ruik ek meesterlike vakmanshande deur die koue glas 

en laaste maar nie die minste is die tuisgebakte rogbrood

keurig gegeur met karwysaad wat my op 'n verbeeldingstog 
wegvoer na diepnat en donker duitse woude 

glinster my neusgate van plesier vandag

hoe kan een enkele mens so gelukkig wees om 
so baie wonder-reuke in een dag te ontvang?!

Tuesday, 18 September 2018

maak jou oë toe

maak jou oë toe
skryf hierdie beelde op
die binnekant van jou ooglede:
die gesig van jou moeder
die hande van jou vader
die reuk van ryp perskes
die wind op jou voorkop
die son op jou skaamhare
die roosmaryn gepars tussen jou duim en voorvinger
die knetter van vuur in jou ore
die taai streep heuning wat jy van jou voorarm lek

sonder verfkwas, tellie of foonskerm 
het hierdie vers 
lig 
in jou kop
gedig

Wednesday, 12 September 2018

draadwerk

uit die woesteny kom daar 'n sistemiese
raamwerk geskep
pype draadwerk kanale are
oor en weer
'n vervoer van noodsaaklikheid
'n onwrikbare oordrag van informasie
hierdie gedig is die hoeveelste afdruk in
die matriks
die ink-vloei 'n miniatuur replika
van sistematiese beheer en kolonisasie
verewig vasgevang in
die draadwerk 
van die tong

Wednesday, 5 September 2018

soos wat die water die grond dreineer

soos wat die water die grond dreineer
sypel daar 'n hoopvolheid deur my rugstring
my kop is besig om die dag te verteer tot 'n gedig
my oë verdrink in die vriendelike lig wat
deur die vensters breek
hoe so een toneel my hele wese omkeer en uitkeer
totdat ek deel van die wolklandskap word
daar is nou niks ekstern of intern nie
alles is nou een en inmekaar
niks om weg te steek of af te loer nie
skamigheid het verdwyn
geheimenisse is nou 'n blootgestelde feesviering
die dans van die atome word sigbaar
ek skud my spiere deur die gordyne
die gedig stop hier want haar arms verander
in die vlerke van 'n skoenlapper op vlug
om al die verstotenes terug te roep na die kern

Tuesday, 24 July 2018

te veel realiteit

die wêreld bestaan uit net te veel realiteit
te veel vaste voorwerpe
‘n oorvloed van materie

ek hunker om al hierdie fisika af te skaal
die elemente is so in my gesig
ek begeer stukkies vakuum tussen my
en dit alles wat so tasbaar is

met tasbaarheid kom kwesbaarheid
kom vertering     wegkwyning
en siedaar                             verdwyning

aha! dit is mos waar ek wil hê
dit moet alles wees
shoop! inglip in die niet

Thursday, 5 July 2018

horlosie

dit is die vreemdste fenomeen 
mense wat hulle horlosies so 
onbeskaamd en onbevraagtekenend
teen die mure laat pryk
en hoe afstootlik die tendens om
groter en nog groter horlosies uit te stal
elke sekond wat aftik kap 
die atmosfeer in groteske blokke
hoe onesteties en steurend
kan niemand anders dit sien nie?!

Sunday, 16 July 2017

by die lughawe in port elizabeth

mense met soveel groot woorde en groot gevoelens
weef een sirkel om al die uitspinsels en uitspansels
van intellek en dwaasheid
dit voel asof ek soms die hele mensdom
in my rugstring dra

vliegtuig land en kom tot stilstand hier duskant
die restaurant by die lughawe in port elizabeth
ek sien jonges vasgevang in oorfone
oë genael aan skerms
duime wikkelend oor boodskappe en speletjies
kan ek net wonder oor hierdie land
met al sy gille en hallelujahs
al sy bewegende ledemate en honger mae
hierdie land met vliegtuie wat daagliks opstyg en land
hier is ek skuilend agter my sillabes
en droom oor die toekoms van die valleie en
die kinders en die groei van hulle jong stemme

ek sit met my palms na bo
op die klein tafeltjie in die restaurant
en glimlag vir almal wat verby stroom
ek is nie esoteries of van my kop af nie
ek wil ‘n seën uitspreek oor hierdie land en sy mense
in hierdie een gedig wil ek met soveel innige krag
goedheid en deernis tot lewe spreek

in die lughawe hang alles op so ‘n dun draadjie
vaarwelle en opwinding tril vir etlike oomblikke
voordat dit weggesweep word op vlug na
nuwe reise
nuwe beginne 

Tuesday, 27 October 2015

kunsmatigheid

ek sit in die kar
en elke stukkie materie wat my omring
breek in duisende atomiese partikels in     my      kop           oop

glas
hout
plastiek
rubber
papier
lap
wol
metaal

los op voor my oë
en ek is

skielik

in ‘n wêreld waar daar
niks
mens-gemaak-geweef-gesmelt is nie

ons word gebore in soveel kunsmatigheid
al is dit alles hoe
beskaafd
behaaglik
en
beskermend
kan ek myself nie keer om te verbeel
hoe dit sal wees om
sonder
enige van hierdie
lae
mure
deure
skilde
en
pantsering
te leef

hoe sou ons sintuiglikheid
dan reageer en ontwikkel het?

Thursday, 16 July 2015

opsoek

met bene uitgestrek en omhoog oor die reëling
word ek wiegend weggevoer met die greyhound bus 
die swart vrou langs my se arm peul oor die sitplek
soos sy deur haar whatsapp flits op soek na vriende om te teks
steek sy my met haar elmboog tot in 
die ongemaklike werklikheid van busry

in die wolke soek ek my drome
in bob dylan soek ek my woorde
oor en oor luister ek na sad eyed lady of the lowlands
opsoek na leidrade

die einste vrou hier langs my vou haar arms inmekaar
nadat sy besef die flitse van my spasie-irritasie 
is gemik op haar annekserende elmboog
ek bewonder hoe sy met gemak haar oë toemaak 
en in haar warm vel en groot oë net so sittend kan slaap
soos 'n baba hang haar kop op haar bors
en vlieg die kilometers ongesiend verby

ek staar nog stip om my heen opsoek na leidrade

haar donker vingers is amper dieselfde kleur 
as haar baadjie se koper knope
haar kopdoek bedrewe om haar kop gevleg
ek is bly sy slaap
want nou kan ek haar in my helder wakkerheid 
noukeurig betrag
en haar oomblikse stil lewe raak skilder in vers

Wednesday, 15 July 2015

ma en dogter in die tuine

in die botaniese tuine
voel dit soos paradys
ouhoute en witstinkhoutbome
waterkuile en eende
stilte en clivias
klippe en kranse
twee swart arende
moyeni en tulane
wat takke en kos aanvlieg vir
hulle ses-weke oue kuiken
sproeiers oral op die grasperke
dit is so idillies
ek vergeet dit is winter op die hoëveld
op elke bankie wil ek myself uitstrek
in elke skadukol wil ek droom oor
hoe lekker ek kry
dit is alles nog lekkerder omdat
my ma sonja ook saam is
ek kan sien hoe die lig in haar oë ophelder
as sy in haar gunsteling laan afstap
sy kla nie een keer oor haar seer knie of enkel nie
sy is rustig en ongejaagd
ek hou die meeste van haar so -
tydloos in die botaniese tuine
wat voel soos paradys

           Walter Sisulu Botaniese Tuine

Monday, 25 May 2015

houvas

in die middel van die aand
pluk die herinnering van ‘n melodie
my uit my slaap
vul die donker met klank

vlugtig verf 
die harmonieë
die siel 
vol kleure

musiek word 
deur baie hande gemaak
maar geen waarlike houvas 
het ons ooit

Friday, 22 May 2015

glinster visse

ons siele 
word soos 
glinster visse
deur 
die fyngeweefde nette
van 
musiek 
gevang

Wednesday, 25 March 2015

soos wat ek hulle glansende velle bewonder gaan die krag af

ek hoop dat hoe meer ek skryf
hoe beter sal my digkuns
én my handskrif word

dus sit ek hier in il postino
met my skryfboek en pen
om te kom skryf

deur die swaaideure sien ek mtv
flikker inaniteite binne
die vertrek met geen oë

die gegiste stroop van die hunter’s gold 
gly met my keelgat af
my vingerpunte ruik na roosmaryn

die italiaanse pizzeria se kombuis-personeel
is almal zoeloes
dis die uur voor aand-ete-skof begin

lag en klets en knie die deeg
die donker bek van
die pizza-oond lyk grot-stil

maar gou begin 
die vlamme skarrel en spring 
soos ape in ‘n hok

die sagte sillabes van die nguni-taal
motreën sag 
my oor in

sibilante esse en ooohs en sh sh sh
tla tla tla en oehm oehm oehm
eish eish eish

blink skyn die zoeloes se wange en soos wat ek 
hulle glansende vellle bewonder gaan die krag af
loadshedding hoor ek

ek verkies die donker
net kerslig wat die spoor van my inkpunt
verlig en ‘n lange pen-skaduwee oor die papier gooi

meer en meer mense kom binne
die donker skrik mense af maar nie 
as hulle honger is en weet die pizzas word in 'n vuuroond gemaak

rooi en wit blokkiesdoek
rimpel onder my vingerpunte
ek glimlag hoe die dae deesdae uitdraai

ek verkies as die ligte af is
die donker het so baie holtes
vir wegkruip in die middel van die hordes

Friday, 30 January 2015

agter tralies

ek wil net slaap
maar hier staan ek
met my uil pantoffels
voor die laptop en
maak sin van die
punt blare wat wieg
in die wind die
hoenderhaan kraai die duif
tortel ek sug en die
rooi kar sny deur
die grondpad en groen
weivelde dit trek my
oog na die bottelborsel
wat net so lekker
aan't wieg is en
ek raak op my
voete aan die slaap
ek moet net nog
een keer kyk na
wat daar so graag
gesien wil word my
oё raak weg in die
jasmyn en die plantasies
en my ore word
ge-abba deur krieke ek
hoor die vlieg agter
tralies ek maak die
venster oop
hy vlieg buitentoe
en laat my
alleen
hier binne agter

Monday, 17 November 2014

instinctive construction

the head whirls in the dry guitar’s tight rhythms of
the red hot chili peppers
this is the only sound i can think of
to warm me and this house
the cold sits in the middle of november
the chilly wind blows
through the subway of my bones
i hear it is snowing in the cape
i brave it outside
and
lie under pine-trees
to see how the weavers
plait their nests in this wild wind
and through the seeming challenge
of this instinctive construction of shelter
and laying-of-eggs
they chirp and chirp
endlessly in conversation with each other
in
their energetic yellow-winged survival

and the chilis break through the speakers
with their popular tunes
you are frying chillies and cauliflower
in coriander and garlic
the windows sweat from inside
all the blankets are lying like loyal dogs around my legs
the wind has gone to rest
my fingers itch to capture the sound-dreams
may i break free from limiting patterns
even to improvise outside
the familiar paradigm
ah open sky and fire sparks
make my head
and
skeleton
and
fingers
and
teeth
and
eyes
glide along paths
just off the grooved track
please!

and the chilis captures the freneticism so ingeniously
neat-verbally so perfectly constructed
we are all children of our times
even if we live in the countryside
with so much information of the big industries
that lust for control and just does not realize
what injury they are doing to the world’s soul
all this encroachment of metal and plastic
and acceleration of production
makes us insane
may the lunacy not infiltrate
the veld
the cow udders
the innocent trees
and
fruits
and
vegetables that
only want to happily grow their grow!
ah jesus may the flowers
the last wild
and
forests
the stones
and
mountains
remain untouched and unharmed
may the wind blow away
all the injustice
exploitation
and
desecration

* * *

instinktiewe konstruksie

die kop draai in die droë kitaar se hegte ritmes van
die red hot chili peppers
dit is al klanke wat ek nou aan kan dink
om my en die huis warm te maak
die koue sit in die middel van november
in die tonnels van my beendere
kom waai die kille wind
ek hoor dit sneeu in die kaap
ek waag dit buite
en
lê onder dennebome
om te kyk hoe vinke in woeste wind
hulle neste aanmekaar weef
en deur die blykbare uitdaging
van hierdie instinktiewe konstruksie van skuiling
en eiers-lê
word daar getjirp en tjirp
eindeloos in gesprek met mekaar
in
hulle eie energieke geelvlerk-voortbestaan

en die chilis breek nog met hulle bekende tunes
deur die speakers
jy braai self chillies en blomkool
in koljander en knoffel
die vensters sweet van binne
al die komberse lê soos getroue honde om my bene
die wind het gaan lê
my vingers jeuk om die klank-drome vas te vang
kan ek losbreek van beperkende patrone
selfs om te kan improviseer buite
die bekende patroonmatigheid
ag ope lug en vuur vonke
maak my kop
en
skelet
en
vingers
en
tande
en
oë
gly op paaie
net ietwat skuins af van die uitgetrapte baan
asseblief!

en die chilis vang meer en meer die frenetika so briljant vas
netjies verbaal so perfek gekonstrueer
is ons almal kinders van ons tyd
al leef ons op die platteland
met so baie informasie oor die groot industrieë
wat alle mag begeer en fok weet net nie besef
watter skade hulle aan die wêreldsiel doen nie
die omringing deur metaal en plastiek
en versnelling van produksie
maak ons van ons koppe af
mag die waansin wegbly van die velde
die koei-uiers
die onskuldige bome
en
vrugte
en
groente wat 
net doodluiters hulle eie groei wil groei!
ag jirre mag die blomme
die laaste wild
en
woude
die klippe
en
berge
onaangeraak en ongeskaad bly
mag die wind al die onreg
uitbuiting
en 
ontheiliging
wegwaai