Showing posts with label sielkunde. Show all posts
Showing posts with label sielkunde. Show all posts

Tuesday, 30 August 2022

dolosgooier van 'n gedig

I

die ambisie van die gedig is so indringerig
dit laat my nie toe om oor te
gee aan ‘n sukkelary nie
so 'n waaragtige astrante houding
het hierdie woordkuns!
ek probeer my skaar met
‘n hardvogtigheid
probeer anderkant toe kyk
maar nee! die kleine lettertjies
kom sit met alle mag
so grieselig in my kop
en kom lek hier by my vingers uit

II

ek het al vir jare die voorgevoel gehad
dat hierdie gedig haar verskyning gaan maak
meer as ‘n verskyning
is dit ‘n harlekinade
met al die gekskeerdery en geverfde gesigte
ek weet nie wie spot met wie nie!
dit is asof ek kompeteer
met my sinne in die verspring-pit
die stof spat al om ons enkels
maar ons wedywer vurig met mekaar
beide wil die ander een ver uit-spring

III

die kuilvoer word so gistig en suur in my kop
selfs die blêrende skape in
my stompe en passiewe gedagtegang
wil nie eet daaraan
ek kyk verlief na die moepel
en lê my warm lyf teen sy stam
“hoe wild en vry groei jy nie!”
en so dompel die natuur my in die romantiek
van haar polsende hart
ek pluk verwoed al die wilde-als
al om my enkels en
kook dit op in ‘n swetende en swetsende tee
selfs die kakkerlakke laat vaar hulle
alewige geskarrel en kyk my verbyster
aan hoe ek die bitter van die als in my keel
afstort
inderdaad – hierdie passie om kruie-gesond te leef
is vir meeste doemwaardig
hulle dink die pluk van blare is meer grusaam
as die moordpleeg van bloed en siel-diere
aai, sekere idee’s moet net in die son
bly lê en verskrompel

IV

die dae se skarniere verslyt
met elke sonsopkoms
maar die gedig bly om die dolosse te gooi
hardnekkig in haar gewoonte om
hier in my nek te blaas
as gedigte maar ‘n blywende effek kon blaas
en die koersskommeling tot ewige stilstand ruk
sal ons dalk koebaai sê vir
die weghardloop-verbeelding van geld

V

die dolosse ontaard in vonk-proppe
wat mekaar begin jaag in
die hippodroom van my kop
hulle begin lyk na artisjokke op hitte
as daar maar ‘n hofmaarskalk was
wie ek kon roep wat vir my in die bresse kon tree
maar, nee, ek is op my eie

VI

ek gaan skaar my by die vrouens in die harem
en vra hulle of hulle ook so verlei word deur die Woord?
nee, sê hulle, maar hoekom probeer jy
nie ‘n ontwapeningsveldtog nie?
haai, ek het nooit daaraan gedink nie
die geheim van hierdie driftige aanteel van woorde
deel dieselfde lankmoedigheid aanwesig in stalaktiete
‘n stille, onopmerklike groei
hoe kan ek hulle nou ontwapen?
wat is die wapen wat ek voel op my geteiken is?
ek gee moed op
ek gaan slaap met ‘n ellelange hanglip
en hoop die aand gooi nie
nog dolosse in my half-wakker drome nie
al wat ek kan doen is om op my tande te byt
en te hoop niemand sien my dolsinnige gryns raak
een greintjie van ’n kyk in my rigting
sal jou in ‘n sout-pilaar verander
al hoe ek hiermee leef is om deur die dag so
hiperbeleef as moontlik te loop
iewers sal die gedigte se gedrag raffineer
met my invloed
en die harlaboerla van hulle ledemate en tonge
tot orde roep
en soos die moeder-owerste sal ek hulle
siele deur ‘n ring kan trek
so netjies en heilig sal hulle voor my staan

VII

teen hierdie tyd sal die gedig
die stadsvryheid verdien
en vry deur die strate wals
en enige kafee inloop en homself knuppeldik
aan die atjar eet
die burokrate sal met nuut-ontdekte ywer
die verse se skoene poets
en die posmeester sal teen geen tarief
die digkuns aan elke lid van die wêreld pos
nodeloos om te sê
die poësie sal ‘n groot hawiksneus groei
en homself luid op die skouer klop
en trots elke kruiwa vul met leestekens en sillabes
en die bakstene en sement vervang met dit
wat meer sin maak
met die gedig se pralery
sal hy homself oortuig dat hy
skuiling en warmte kan bied vir die massas

VIII

en so gooi die gedig haar dolosse
selfs in die aspidistras en krisante
dit help nie ek is ‘n suurknol
vier fees saam met die verse se
brutale parmantigheid
ek kan seker net gulhartig daarvan afkom
dit help nie om hulle misbaksels te noem
of die hoof-inhoud van my ontlasting nie
laat ek eerder bieg dat hulle soos
pypkaneel en die geelste borrie
goed is vir die selle
elke dag wiegel hulle voor my oë
met hulle volywerigheid
hard aan die werk om
my uit te daag met die beste van
harsinggimnastiek

Wednesday, 21 October 2015

hallelujah

ek luister na hallelujah
soos gesing deur jeff buckley
en my regter voetsool gloei asof daar ‘n vuur naby flikker
my hartspier huil trane dikker as bloed
ek kou die potlood met ‘n melankolie in
hierdie vrydagmiddag oktober hitte
die wit gordyne beweeg so lig
soos eens die plooie van my ouma
ek vang hier ‘n oomblik van rus in die tornado van die dag
met ritte op taxis busse en treine
tussen my ouerhuis in turffontein en my alma mater in pretoria
borduur ek herinneringe op ‘n enkele warm spoor
ek kan nie help dat die nat van my trane selfs in my ore gaan sit
ek wikkel my pinkie in my oorholte
herrangskik die was tussen die trane
om plek te maak vir die oorfone
want hierdie hallelujah wil ek nie vertroebel 
ek dink terug aan die laaste 24 uur se emosies
en ek word skielik opgewonde toe ek onthou ek het
anne sexton se volledige gedigte gistraand gekoop by
protea boekwinkel in burnett straat
ek het paar gedigte kon lees op die trein terug jozi toe
en die vrede van die warboel emosies
het kom stil sit in my oë wat anne se sinne verorber
aai om gedigte te lees is soos bid of mediteer
al is die kop aan’t raas en die hart seer
het gedigte ‘n manier om my aarde toe te bring
en lig om my slape te laat kring

Tuesday, 20 October 2015

dink hardop

i

die dae is vol van bome en blomme
en reuke en stories en stemme
en kilometers en afstande wat nader gebring word
winde wat waai
hart wat amper wil breek van so baie

ii

die hele tyd op pad wees
beplanning vir dit en dat
dagboek skryf
gedurig na horlosies kyk
dit maak my mal

iii

ek verlang na die stilte
in water
stilte bo op die drakensberge
stilte in die veld
stilte van ‘n stil hart

iv

as ek kon ontslae raak van al hierdie afleidings
hoeveel spasie sal ek dan in my kop
en om my hê
om myself totaal toe te wy aan my kreatiwiteit

v

die verligting as my lyf en my longe
stilte en kans kry
om weer dieper asem te haal

Saturday, 26 September 2015

lig

en ek het lig gevind
onder my naels
tussen my tone
lig in die skulpe van my ore
en in die holte van my naeltjie
strale van lig vul die oksels van my arms
op die punte van my elmboë
lig lê in die grot van my mond en in die vou van my nek
golwe van lig spoel deur my hare
en maak my glo ek is die son

Wednesday, 23 September 2015

ek is maar net 'n surrealistiese rekwisiet

my kop verloor haar sinaptiese konneksies
is dit die wit wyn wat ek met my aandete gedrink het?
is dit my menstruasie?
is dit maar net mens-moegte wat my oorval?
die dun velletjies onder my oë is swaar
ek kyk hoe die ink uit die pen vloei om
woord en sin te maak
ek voel afgesny van my hand
dit is soos 'n film wat voor my afspeel
ek skryf maar dit is nie ek wat skryf nie
dit is 'n wonderlike ervaring om te hê
die woorde vloei moeiteloos uit die pen
my tong roer simpaties binne die holte van my kakebeen
voel-voel aan die spraak van die woorde
tog maak ek geen klank
ek is maar net 'n surrealistiese rekwisiet
in hierdie lukraak rankskikking van woorde
wat met hulle eie marionet-maniere
my verkakte serebraliteit uitdruk

Tuesday, 18 August 2015

diep daar onder is ek jy

diep daar onder is ek jy
en jy ek
die goue lyn wat ons bind
is sterker as spierkrag
magtiger as kopkrag
dit is nie verbeelding dat
diep daar onder jy ek is
en ek jy
die lyne wat ons bloed teken
skryf in ‘n taal
wat poësie uit ons are laat straal

diep daar onder
hoef ons nie te praat
hoef ons nie te sien
diep daar onder is ons nie normaal
maar wel bo-normaal
ja, daar ver onder
is ons suiwer mens
suiwer siel

soms neem dit 'n diep sny
om diep te tref
en tot by die essensie te kom
die diepte maak my o so hartstogtelik huil
want die diepte is so 'n raar ding
ons skroom,
kry skaam
vir daardie diepte

daar is geen keuse
die diepte is daar
om in te staan
en te groei
dieper en dieper
hoe sterk ookal die winde teen my waai
ek sal my grond bly staan

diep daar onder is ek jy
en jy ek
die goue lyn wat ons bind
is sterker as spierkrag
magtiger as kopkrag
dit is nie verbeelding dat
diep daar onder jy ek is
en ek jy
die lyne wat ons bloed teken
skryf in ‘n taal
wat poësie uit ons are laat straal

Monday, 17 August 2015

maar net mens

ek huppel vlugvoetig oor die klippe
met die ou tannies se sing-alongs
helder ingekleur
in my gemoed

hoe de donner moet die groen onder my
eie voete groei as ek die heeltyd om een plek staan?
die gras sal mos verdor!

al gedra ek myself hoe,
dis altyd so moeilik om my wispelturigheid
hok te slaan

ek verpes verleentheid
en donder, hoekom sit geleentheid
so na aan verleentheid?!

ek hou van die grond onder my voete
dis kaalvoet wat my leer om die weerstand te laat vaar
en net te staan
voete klou vanself

moenie my opinie deesdae vra
want ek forseer so dikwels om nie saam te stem nie
drapeer die winde van weerstand om my
my vel sal wild wapper
en die duiwels op my skouer sal grinnik

onmiddelike lewegewendheid sit 
hier in my asem
hoekom nie mildelik asem skep
duisend keer per dag
ek sal 'n paar muggies insluk
maar meer suurstof in die longe
sal verseker 'n magtige sin-dikaat
van helder gedigte skep
ek sal die spel van die lewe ook beter speel

ek hou van krismis-tyd – die neute skyn
meer goud en brons as gewoonlik
die strikke maak my tone krul van krismis-plesier
en die allerlei koekies gepak in hulle blink blikke
bulder skaamteloos die vretende tering van
die verorberende verbruikers

deur die kunsliedere wat deur
my vingers sypel
word my verwarring gesus
en kan ek weer helder dink

Thursday, 6 August 2015

dit is nie onmoontlik

sluit die onmoontlikheid uit jou brein
dit is nie onmoontlik om verandering te weeg te bring
wees dapper en onbeskaamd
daar is niks beter as om uit jouself te klim
en in ‘n nuwe ruimte te loop nie
verbeel nuwe horisonne
droom van onontdekte grotte
daar is iets ongerep aan jou selle
moet nie jouself oortuig dat
alles verbrokkel en verdorwe
moenie glo dat lig verniet in jou oë blink nie

Wednesday, 5 August 2015

sy weet woorde is nie genoeg

sy weet woorde is nie genoeg om
haar te red
maar tog bly sy aanhou 
beelde, metafore en belewenisse
vas te vang in digterlike swier
die verse is haar net
sy kan so hoog en so ver spring as wat sy wil
tog weet sy haar woorde sal haar met die val
weer vang
‘n veilige heenkome
waarheen sy altyd sal terugkeer

Sunday, 19 July 2015

stadsduiwe

die stadsduiwe
sprei soos peperkorrels 
oor die winterlug
ek is bly hulle oorleef 
die gehardheid van ontwikkeling 
as die duiwe nog 
hulle dapperheid en 
gesondheid van 
verstand kan behou
dan kan ek ook

Wednesday, 24 June 2015

indruksels

my gedigte is 
die simptome van
onderdrukte indruksels
wat op wonderbaarlike wyse
uitgedruk word

Wednesday, 17 June 2015

dit is daai drang

dit is daai drang
daai dryf
wat jou kiewe laat bol
en jou verewig maak kwyl
van die verruklike versoeking
om sillabes en verse
tussen tand en tong te byt
jy sal nooit tevrede wees met
net een helping
jy soek altyd meer en
meer 
jy sal geen versadiging ken
die honger sal bly
die jag sal nooit rus

Friday, 12 June 2015

waarheid en woord

die woorde bring die waarheid uit in my
daar is nie ‘n manier om my waarheid te ontsnap nie
ek kan aanhou woorde skryf terwyl ek
my waarheid probeer vermy of onderdruk
maar net vir so lank

ek kan nie in woorde sit wat hierdie waarheid is
tog voel ek wanneer ek in die waarheid leef
en ek voel wanneer ek nie daarbinne leef nie
en so ook weet my digkuns dit
en geen truuk of masker
sal haar flous nie

sy werk saam tot op ‘n punt
as die grens van waarheid na 
onwaarheid oorskry word
weet sy dadelik
omdat sy so diep verweef is in 
my hartklop, bloed en vesels voel sy onmiddellik 
wanneer my kop en lyf in onwaarheid 
en onderdrukking verkeer
sy weet sodra my pols verander
en die kleur van my bloed vervaal
sy skrik wanneer my asemhaling 
die gewone uitbundigheid kort

hoe ookal ek kulkunstenaar speel
ek kan net nie my digkuns fop nie 

Wednesday, 10 June 2015

asseblief

uit die kilte wat uit die skaduwees trek
voel ek hoe die ys-toue van die winter
kouer en nouer om my trek

in die saaiheid van die lewe
probeer ek
digterlike sin te kry

want hoe kan die dae net so verby steier
en die droesem van my drome
so aan my verhemelte klou?

vanuit die niet kom iets
en vanuit die roes kom iets blinks
weer gegroei

die warm son vou oor
my ledemate
soos ‘n warm duvet

moet die nag nie kom nie
want dan word die lyf koud en stil
en dink ek vanuit ‘n eenvlakkigheid

asseblief laat die dae terugkeer wat ek
die koue wegdans
met bene verstrengel in warm ritmes

Tuesday, 9 June 2015

knak

ek maak die kasdeur oop
en sonder om ‘n woord te sê
bestudeer ek die skarniere
en kalkuleer
dat wanneer hierdie woedebui van my
ordentlik sy piek bereik het
hoe om hierdie deur te benader
sodat ek die ding met een slag
reg van sy skarniere kan af
                                        knak

Thursday, 7 May 2015

die teken

in hierdie volgende paar minute 
se laaste 
bietjie 
wilskrag
probeer die hart 
’n digterlike oomblik 
te put
want hoe kan 
die dag 
eindig 
sonder ‘n gedig?

die glans wat skyn 
in 
die voëls 
se laatmiddag liedere 
gee my ‘n vonk van hoop

hoera! daar is nog kele 
waaruit ongekunstelde kuns 
spruit

dit is vir my ‘n teken
dat dit nog nie tyd is
om
op
te
gee
nie

iewers is daar nog rede om te bly sing

Friday, 10 April 2015

kleef

die lewe kleef met al sy indringerigheid
al om my asemhaling
ek hardloop my lam
deur soet, taai en steek woude
die adrenalien jaag deur my are
ek draai al om en om
wonderend of die rigting waarin ek invlieg
die regte ene is
my hart wil nie ophou klop
dit probeer met al sy spierkrag
al die smart uit my hart te pomp
maar niks wil werk nie
al wat uitkom is die hoes uit my bors
wat die newelrigheid van my bewolkte siel vertolk
ek knoop my tong so styf as wat ek kan
waarvan die hart vol is
moet my mond nie van oorloop

Friday, 6 February 2015

vastrap

aha, dit is die antwoord - 
lyf en siel hou van
vastrapplek -
hoe vlietend en klein dit
ookal mag wees
so bietjie vastrapplek:
tydelike behoort 
aan 
die grond

Wednesday, 4 February 2015

dolosgooier van ‘n gedig

I

die ambisie van die gedig is so indringerig
dit laat my nie toe om oor te
gee aan ‘n sukkelary nie
so 'n waaragtige astrante houding
het hierdie woordkuns!
ek probeer my skaar met
‘n hardvogtigheid
probeer anderkant toe kyk
maar nee! die kleine lettertjies
kom sit met alle mag
so grieselig in my kop
en kom lek hier by my vingers uit


II

ek het al vir jare die voorgevoel gehad
dat hierdie gedig haar verskyning gaan maak
meer as ‘n verskyning
is dit ‘n harlekinade
met al die gekskeerdery en geverfde gesigte
ek weet nie wie spot met wie nie!
dit is asof ek kompeteer
met my sinne in die verspring-pit
die stof spat al om ons enkels
maar ons wedywer vurig met mekaar
beide wil die ander een ver uit-spring


III

die kuilvoer word so gistig en suur in my kop
selfs die blêrende skape in
my stompe en passiewe gedagtegang
wil nie eet daaraan
ek kyk verlief na die moepel
en lê my warm lyf teen sy stam
“hoe wild en vry groei jy nie!”
en so dompel die natuur my in die romantiek
van haar polsende hart
ek pluk verwoed al die wilde-als
al om my enkels en
kook dit op in ‘n swetende en swetsende tee
selfs die kakkerlakke laat vaar hulle
alewige geskarrel en kyk my verbyster
aan hoe ek die bitter van die als in my keel
afstort
inderdaad – hierdie passie om kruie-gesond te leef
is vir meeste doemwaardig
hulle dink die pluk van blare is meer grusaam
as die moordpleeg van bloed en siel-diere
aai, sekere idee’s moet net in die son
bly lê en verskrompel

IV

die dae se skarniere verslyt
met elke sonsopkoms
maar die gedig bly om die dolosse te gooi
hardnekkig in haar gewoonte om
hier in my nek te blaas
as gedigte maar ‘n blywende effek kon blaas
en die koersskommeling tot ewige stilstand ruk
sal ons dalk koebaai sê vir
die weghardloop-verbeelding van geld

V

die dolosse ontaard in vonk-proppe
wat mekaar begin jaag in
die hippodroom van my kop
hulle begin lyk na artisjokke op hitte
as daar maar ‘n hofmaarskalk was
wie ek kon roep wat vir my in die bresse kon tree
maar, nee, ek is op my eie

VI

ek gaan skaar my by die vrouens in die harem
en vra hulle of hulle ook so verlei word deur die Woord?
nee, sê hulle, maar hoekom probeer jy
nie ‘n ontwapeningsveldtog nie?
haai, ek het nooit daaraan gedink nie
die geheim van hierdie driftige aanteel van woorde
deel dieselfde lankmoedigheid aanwesig in stalaktiete
‘n stille, onopmerklike groei
hoe kan ek hulle nou ontwapen?
wat is die wapen wat ek voel op my geteiken is?
ek gee moed op
ek gaan slaap met ‘n ellelange hanglip
en hoop die aand gooi nie
nog dolosse in my half-wakker drome nie
al wat ek kan doen is om op my tande te byt
en te hoop niemand sien my dolsinnige gryns raak
een greintjie van ’n  kyk in my rigting
sal jou in ‘n sout-pilaar verander
al hoe ek hiermee leef is om deur die dag so
hiperbeleef as moontlik te loop
iewers sal die gedigte se gedrag raffineer
met my invloed
en die harlaboerla van hulle ledemate en tonge
tot orde roep
en soos die moeder-owerste sal ek hulle
siele deur ‘n ring kan trek
so netjies en heilig sal hulle voor my staan

VII

teen hierdie tyd sal die gedig
die stadsvryheid verdien
en vry deur die strate wals
en enige kafee inloop en homself knuppeldik
aan die atjar eet
die burokrate sal met nuut-ontdekte ywer
die verse se skoene poets
en die posmeester sal teen geen tarief 
die digkuns aan elke lid van die wêreld pos
nodeloos om te sê
die poësie sal ‘n groot hawiksneus groei
en homself luid op die skouer klop
en trots elke kruiwa vul met leestekens en sillabes
en die bakstene en sement vervang met dit
wat meer sin maak
met die gedig se pralery
sal hy homself oortuig dat hy
skuiling en warmte kan bied vir die massas

VIII

en so gooi die gedig haar dolosse
selfs in die aspidistras en krisante
dit help nie ek is ‘n suurknol
vier fees saam met die verse se
brutale parmantigheid
ek kan seker net gulhartig daarvan afkom
dit help nie om hulle misbaksels te noem
of die hoof-inhoud van my ontlasting nie
laat ek eerder bieg dat hulle soos
pypkaneel en die geelste borrie
goed is vir die selle
elke dag wiegel hulle voor my oë
met hulle volywerigheid
hard aan die werk om
my uit te daag met die beste van
harsinggimnastiek

Thursday, 30 October 2014

hol eggo

ek tuur uit al die vensters
bang vir die donker man
maar altyd in die hoop dat dit
jy sal wees wat kom
en die stil holtes in my ore
weer vol sal sing

as jy weg is voel my mond soos ‘n hol eggo
wat ‘n afskuwelike verdoemenis
om met ‘n hol mond rond te loop
net my gesug eggo oor en oor daar binne
net my kreune wat verlore raak
in die donker grot van my keel

ek tuur uit al die vensters
bang vir die donker man
maar altyd in die hoop dat dit
jy sal wees wat kom
en die stil holtes in my ore
weer vol sal sing

ek bly skryf net sodat 
die mantras en inkantasies
van my sillabes my aan die slaap kan sus
en vrede in my hart plant
skryf ek net om die swart stilte
van die verblindende wit te breek

ek tuur uit al die vensters
bang vir die donker man
maar altyd in die hoop dat dit
jy sal wees wat kom
en die stil holtes in my ore
weer vol sal sing