Showing posts with label vrugte. Show all posts
Showing posts with label vrugte. Show all posts

Sunday, 3 December 2023

soos ‘n nartjie

ek wil 'n gedig skryf
wat so maklik skil soos 'n nartjie
'n rympie wat gemaklik en tuis
in die mond lê soos die glimlaggende lyfie
van 'n nartjieskyfie
'n vers wat glimmer soos die sitrus-barnsteen
in die son van jou oë

Tuesday, 22 August 2023

'n klein vlokkie van 'n gedig

ongestoord dig ek voort met die woord wat 
rym met die soort akkoord wat
my neem na die toevlugsoord van behoort
sodat die lewenspoort kan uitswel
soos 'n digte vrugteboord 

dignoord en vlokvoort!

Thursday, 2 June 2022

dig voort!

in my woord 
soek ek dikwels 
'n mooi akkoord
daai klinkende soort 
wat in die oor hoort
en omskep word 
in 'n rype vrugteboord 
en onverstoord 
enige gedagte van self-moord
wegwys na die poort 
van die vakansie-oord

bind die woord 
al singend om  
my stem-koord
en dig voort!

Tuesday, 26 May 2020

klein odes aan die ClemenGold mandaryn

“a ray of light that was made fruit
the minute fire of a planet”
-         Pablo Neruda

in hierdie oomblik is jy die vrugste van vrugte
die klein ontploffings wat jy ontketen in my sintuie 
stormloop my verbeelding
gooi my toe met 'n duisend trillende mandaryne
laat elkeen van julle soos oranje soene oor my dorstige lyf oopvou
die beswyming gedy wiegend soos wat jou soet getye deur my mond gly

my keel breek oop in sugtende kreune
soos wat die sitrus
mandalas onder my verhemelte oopsprei
rapsodies spruit my tong nog smaakkliere
om elke grein aroma in te suig

jubelend verlig jy selfs die son!

gee my nog tande, tonge en slukpype
om jou oorvloedige feestelikheid
te kan proe en indrink

***

in hierdie tye van newelagtigheid
is dit jy op my tong wat
my weer in vrede en gesondheid laat glo

ek sit jou skil soos ‘n skulp teen my oor
jou sagte wit binnevel
tril met die rillings van vrugbaarheid en oorvloed

met een mandaryn-skil tussen my vingers word ek ‘n clairvoyant
in een oranje spatsel op my voorarm
skyn ‘n glimmerende mirage van die toekoms

jou skyfies soos glinsterende edelgesteentes
gesprei oor die kuslyne van ons monde
weeg elke amberstukkie op die tong
en proe die rare ryk reënbuie van afrika in elke sappige sel
           
***

barnsteen-klokke lui deur die groen takke
kom skil die mandaryne! kom skil die mandaryne!

kyk hoe die oranje skywe soos klein glimlagte
in die palms van hande oopbreek

ons staan met ootmoed en taai wange
en besing hierdie mandaryn-gawe
wat soos ‘n goue skemer
die soete herinnering oor ons kele verf

kom skil die mandaryne! kom skil die mandaryne!

***

o mandaryn, jy is suiwer spontane metafoor
wat roekeloos uit die keelgat lek
en in eeue-oue sillabes
soos stalaktiete van die verhemeltes drup 

***

mag die sterre en hemelliggame vir een aand
vervang word met die mandaryne
sodat die heelal soet en helder
in taai-druppel arabesques
deur almal se drome sal skyn

***

move on with the changing times, Opperman!
en laat my eerder sing
o my nooi is in die ClemenGold mandaryn!

***

die mandaryn-bome is bedrewe marionet-meesters
wat nartjie-poppe-teater speel
en pointillisties die juigende vrugteboorde
met onblusbare oranje inkleur
watter oneindigende skilder-pret sou van gogh en dali kon toor
met hierdie dansende nartjies

***

‘n stille majesteit:
die buigende takke ril oor die swygende lanings in die boord
die lug sy hang vol verwagting

want sy het al vantevore gesien
hoe die oes-seisoene glimmer met juigende hande
soos die oranje orakels
sagte insigte in die mandjies murmel

maar vir nou hang die lug vol verwagting
die buigende takke ril oor die swygende lanings in die boord:
‘n stille majesteit

***

hulle sê
you are what you eat
mag  ek oornag in ‘n ClemenGold mandaryn verander!

***

soos bedrewe alchemiste giet son, water en grond
elke klein oranje koeël wat
so raak deur my sintuie skiet
kwes my verruklik diep tot in die hart van my tong

***

kyk die groot ronde oë wat met innige oranje onskuld
die wêreld soos wyse harlekyne beloer

***

ek smile daai mandaryn-smile
want my duim voel die grootste lekkerte
om daai eerste skeur deur die skil te maak

en hoe frons ek daai mandaryn-frons
wanneer daai gekwesde skil my so slinks
 in die oog spat

nou ja, wat sê hulle van karma?

***

my kakebeen gee oor aan die oranje ontspanning
my mond is uitgelewer aan hierdie soete omsingeling
my nek ontkoppel
ek tuimel neer in ‘n sitrus beswyming

moenie my in die rede val as ek ‘n ClemenGold besing nie!
  
***

Sunday, 18 August 2019

mango

die gedagte aan jou is
'n mango
wat so soet en
veselrig
in
my
keel
af
sak
dat selfs die slukpyp van my siel
smaakkliere groei om
niks van
jou smaaklikheid
te mis
soos
wat 
jy 
dieper
in
my 
afgly

Tuesday, 26 March 2019

die tee-gedig

met tee-tyd besluit ek om ‘n tee-gedig te skryf
dit sal die toonaangewer wees vir die res van die dag
daar sal skaars ‘n ander tee-tyd homself aanmeld
vir hierdie geleentheid
moet nie jou tyd met die tee te na kom nie
pluk blaartjies tiemie en gooi dit om jou territoriale grense
die tessitura van jou stem sal verstaan word
en die tannetrekkers sal uit jou pad bly

hierdie tee-tyd is daar nie tyd vir tierlantyntjies nie
die verse sal met terrasdinamiek die energie so dramaties
vasvang dat die toffie-appels die tande sal laat kraak
tevergeefs hou jy die trajek dop
die tierlelies sal blom ondanks ons weer-voorspellinge
ag hoe lekker om ‘n topografies-interessante gedig te skryf
hoog- en laaglande sal baatvind by 
die verskeidenheid temperamente

ek loop tastend deur die tapioca-poeding 
wat hulle opdis by die tee
die teefhond wat by my voete lê jaag 
die kleine toppies uit die druiwe-prieël
ek dink skielik aan tirolie in switserland 
soos wat ek nou hier tussen al die tee-goed staan
die toast met tamaties word op skinkborde 
deur rye honger monde ingehuppel
ek bly neurie op die tonika van c in
die gevoelvolle en gepaste teneramente styl

in die hand van ‘n troebadoer is ‘n tamboeryn 
waarop ‘n tamaai tameletjie ingewals word
aaijaaijaai, die tragikomedie van hierdie soet tye
dinge raak net soeter
nie maerder of beter of gelukkiger
die tarentaal word ingekatrol oor die grondpad
hulle lyk soos spykers wat uit dakke lostrek
hulle tjirre gille breek deur my timpanum
die stof trek opwaarts in ‘n tregterende tornado 
oor toring en trekboer

terwyl die trigonometrie die graad twaalf kind ontwyk
voel die juffrou hoe die dors haar tande styf trek
sy probeer hard om met behulp
van taktiele taktieke
die volgende tee-tyd om tien
nader te roep

Tuesday, 25 September 2018

pluk die ryme soos appeliefies


pluk die ryme soos appeliefies uit die bos
ryg hulle soos sonskynige sonne deur die papier
laat die verse stadig en groen groei soos mos
wat jy oor jou honger tong kan gooi nes 'n karos

dit is 'n moerse vertroeteling vir woorde om so mooi te lê
met die berusting dat niemand hulle ooit sal kan ontsê
waaragtig! 'n gedig sal jy nooit kan ontskryf
soos 'n gretige bloeisel kom lê sy in jou lyf

so, bly die ryme pluk soos appeliefies uit die bos
sonder om 'n voet te lig sal die verse jou van engte verlos

Tuesday, 31 October 2017

die appel

die appel vasgespeld aan
jou bors
gryp ek 
soos eva

sink ek diep binne
die verbete verlossing 
van 
jou stem

Tuesday, 4 July 2017

Monday, 6 February 2017

bring ek my lyf aarde toe

photo: Keran Elah

mmm, soos appels en koringkorrels voed
die klei-grond my bloed
bring ek my lyf aarde toe elke dag
ruik ek die stof
ruik ek die diep nat fertiliteit van modder en grond
wat by die ryk slik en slym poele van die aarde uitmond
wees versigtig waar jy trap
want elke dag gee grond geboorte aan menigte wesens
waardeur die lewensbloed tap
wees versigtig want jy trap dalk op iets nuut en kaal
iets wat nou net begin asem haal

mmm, like apples and wheat
this clay-earth feeds my blood
everyday i bring my body to the earth
i smell the dust
i smell the deep wet fertility of mud and soil
that pushes up from the earth's rich pools of mire and slime
be careful where you tread
for everyday soil gives birth to a myriad of beings
through which flows the lifeblood
be careful, for you may step on something new and naked
something that has just begun to breathe

Thursday, 8 September 2016

die suising van my taal die suiwerste troos

          vir pa Louis, in jou laaste dae

twee aande voor jou dood 
pen ek woorde neer as anker 
om jou laaste paar lydingsdae
iewers in my hart vashouplek te gee
jy sê op jou Louis-manier que sera sera
whatever will be will be
the future's not ours to see
die histrionika in jou stem troebel van weltschmerz

deur poorte woorde 
sidder my verbeelding in die verdoemenis 
van jou pyn en swaarkry 
ek wonder hoe gaan ek 
uit hierdie aftakeling 
digterlike sin kan put?

met moeite skribbel ek lukraak woorde
die papier begin lyk na 'n filigraan-net 
waarmee ek hierdie vlietende dae sal moet vasvang

ek maak my oë toe en sien 
ligvlekke deur digte woude breek
ek smeek dat johannesburg se stadsliggies
soos stukke sonne my sinapse sal opwakker met hoop
ek pluk elke lig soos lemoene
en gaar dit op in my arms vir die dae 
wat ek die sonnige soet gaan nodig kry

my brein stotter aan die sillabes wat glibberig bly
soos ek probeer vastrapplek kry in 
die hartskeurende oomblikke waar ons jou begin verloor

ek skryf woorde neer soos 
marionet-meester
besnaar
die ink-swart sterre 
teen 
'n sanikende hemelruim

beier en bulder
die parmantige skoppensboer
wat my hart se digte hartseer so brutaal wil vertaal

ek smag na troos
en verbeel my kaalvoete in modder
ek inkanteer die woorde 
wat herhaaldelik in my kop skyn
tierlantyntjies en kapok
sodat iewers in die donker 
'n sagte lig deur sal breek

                  26 julie 2016

Wednesday, 30 September 2015

soos appels en koringkorrels

mmm, soos appels en koringkorrels voed
die klei-grond my bloed
bring ek my lyf aarde toe elke dag
ruik ek die stof
ruik ek die diep nat fertiliteit van modder en grond
wat by die ryk slik en slym poele van die aarde uitmond
wees versigtig waar jy trap
want elke dag gee grond geboorte aan menigte wesens
waardeur die lewensbloed tap
wees versigtig want jy trap dalk op iets nuut en kaal
iets wat nou net begin asem haal

mmm, like apples and wheat
this clay-earth feeds my blood
everyday i bring my body to the earth
i smell the dust
i smell the deep wet fertility of mud and soil
that pushes up from the earth's rich pools of mire and slime
be careful where you tread
for everyday soil gives birth to a myriad of beings
through which flows the lifeblood
be careful, for you may step on something new and naked
something that has just begun to breathe

Wednesday, 25 February 2015

ratstokke en oopgebreekte skalie

I

in die karmosyn delta
dryf die appelkose tussen
die humeurige opdrifsels van wrakke
die aarde is lankmoedig
maar wee o wee sy bereik nou gou haar
kwota van hierdie vraatsugtige snuiters
wat bekend staan as die mensdom

ek is keelvol van allerhande gekierang
met mens-en-dier-en grond-siele in
die naam van rykdom
is dit dat meeste mense blind is
vir hierdie kullery?
hoeveel keer kan die mens se hart
die verraad wat hulle pleeg verduur?

die buitensporige sloping van woude
word deur die gieriges met so ‘n saaklikheid bespreek
dat hulle die werklikheid van die afmaaiing van
ons lewens-aar te gerieflik ontwyk

o, hoe ek ‘n smaadrede teenoor
die hardvogtige industrieë
sal klink uit my brandende bors

II

padkonstruksie hou net nie op nie
dis asof ons versot is op konneksie
hoe meer hulle plekke verbind met 
versnellende paaie in die naam van vooruitgang
hoe meer distansieer hulle ons

weliswaar ons is in die middel van ‘n korrupsie van
die edele grootsheid waartoe die mense-hart in staat is
dis net trokke en rekenmeesters
en ratstokke en oopgebreekte skalie
en olie, sweet en bloed wat op die teer drup

die gewelf is ontsteek met
hierdie ontgroening wat 
geen mens kan aanskou
die verwaande senioriteit van die politici
word hoogs geaffronteer as hulle teegegaan word
hulle noem jou maklik ‘n fanatikus of terroris
as jy nie saam stem met hulle 
mens ruik net stink deur hulle duur parfuum

III

ek raak gedurig aan’t tob
as ek nie sterker was en
meer afgesny van die waarheid
sou ek my oë uit my kop gesanik het

waar is die saligmakers van ons tyd?
ons die digters, die musikante
die akteurs, die kunstenaars?
wat kan ons doen?
dalk is ons gelyk aan die niksnut armchair massas,
net met meer luide en kleurvolle stemme?

soms oorweeg ek ‘n kluisenaarslewe wat 
ver weg van die sinjaal van ons tyd is
net doof wil wees in my eie stille onkunde
net visioene onaangeraak deur begeerte
te sien flikker in die dag se ontvouing
wat help dit om te mix en te mingle
en idee’s uit te ruil
wat help dit werklik?!

IV

dit is vieslik baatsugtig om so krygshaftig
te wees in strewe van magdom
almiskie, dit was van vroeg tot nou so maklik om
die kreperende volkere te ontroer en ontplooi
borste opgepof op die galjoene van die sees
               
die oorwinning is so kortstondig
in die sig van die ongenesende wonde
die wêreld fraaiing aansienlik uitmekaar soos
‘n ou ou trui
wat makeer ons dat ons net kan aangaan?
dat ek in die see kan staan en skoon gewas voel?
hoekom raak ons meegevoelens so gou ontslape

ek gryp gedurig die jammerlappie in die kombuis
en vee al wat ‘n oppervlak is daarmee skoon
hoekom net jou kombuis en nie ook die wêreld nie?
helaas, ons is so apaties dat ons ware erbarming verleer het

ek wil nie ‘n relaas van die hele koeëlbloedige prentjie maak nie
maar omdat hierdie woorde voor my oë hang
gryp ek hulle en moet ek dit hier uitstort

soos ‘n skool sardientjies swem ons verwoed deur die fluweel waters
so meesterlik in ons vin-beheer en groepsaanpassing
dit korrelleer nie met ons flambojante smagting na
onafhanklikheid en identiteit nie

V

dit is so griewend dat my digkuns
met soveel wrewel deurdrenk word
maar ek is vir eens ‘n kind van my tyd met
al hierdie gevoelens wat diep in my bors kroepeer

ek wens ek was ‘n goëlaar wat met een swierige klits
al die kwaadwillige mense se wrikbaarheid kon wegtoor
as hierdie woorde deel was van ‘n redenaarskompetisie
sou hulle seker nie ver gekom het nie
maar hier staan hulle spesiaal geselekteer in hierdie gedig
en verspil geen tyd om te sê wat daar gesê wil word nie

‘n woordsmit mag mos ook vol berisping wees
in luide lettergrepe mag die metafore op mure gegraffiti word
dit is nie vandalisering nie
dit is die verspreiding van die digterlike waarheid

laat die woorde ver in die Kaapse kastaiing oprank
en siedaar! kierts regop sal die letters
die wêreld laat wakker skrik
opstaan
en
aandig gee

Friday, 31 October 2014

verskil

uit die onderonsie wat tussen
die blaaie losbreek
los 'n wolk stof in my oё op
nou is ek nog meer in
die duister waaroor ek
moet skryf
tussen die getaksidermifiseerde volstruispoot,
teelepels, gloeilampe, strooimatte, perdekoppe,
honde in lang swart jasse en gapende luiperde
wonder ek vanwaar gaan my sin kom?
ek kyk tussen die bak appels en perskes
net muggies
niks meer
ek skakel die ligskakelaar aan
dalk sien ek beter
al wat blinker blink is poot van volstruis
in die tweetalige woordeboek het die stof gaan lê
lyk my die woorde het vrede gemaak met
die verskille wat nog so fel
tussen hulle lê

Saturday, 26 July 2014

vang die kleinste wind

van klei tot klip
water tot vuur
olywe tot appels
kaal tot kostuum
fluister tot skreeu
spring tot lê
van hier tot daar
vat die digkuns my
waarheen sal dit my nog na lei?

watter noodsaak het die interne woord?
wat moet gesê word?
wat moet gevoel word?
wat moet uitgedruk word?
wat is nodig,
waarlik nodig,
om keel
  asem
en lyf
te kry?

die drama van die digkuns wil gehoor word
dit is die doel daarvan
dit is onvoorwaardelik nood-dig
‘n onvervangbare deel van menswees
die uitdruklike vertolking van die hart

hierdie vlag is nie klein en
waai nie flou en half-mas nie
hierdie vlag vang die kleinste wind
en wapper met een helse gebaar op die horison

die bloed sit so na aan die keelwand
so vlak onder die vel
so warm in die oogbal
so vol in die hart
hoe kan 'n mens nou onoortuig leef en uitdruk
as die bloed die heeltyd pols
en elke dag nie vra om jou aan die lewe te hou nie
maar dit eenvoudig net doen

ek moet nie vergeet nie:
skryf na aan die bloed
na aan die klop
na aan die hart
na aan die vlees
want dit alles
suis en dreun met soveel hartstogtelike lewe
dat, waaragtig, ‘n onoortuigde lewe
'n onwillige hart
'n lafhartige gees
en 'n lui lyf
net nie die antwoord is op
die wonderlike rite van asemhaling nie

Friday, 6 September 2013

did you know that you can taste the burn of willpower on your tongue?

did you know that you can taste the burn of willpower on your tongue?
uninvited it simply sits there
you can not move it
you can try to outwit it
take it for a ride if you want
but burn it will burn
and not leave you alone
and so i can only keep marching on with all that i am
through labyrinths of lost words
through blood dances
and filtrated information
through frames of technologica and self-images
blinding fears, genetica and freedoms
through sorrow and flowers
and always through love
through choirs of wild voices
through african soil and mirrors
i push my way through
how can i stop
when such a path lies under my feet?
through waves of oceans and green of apple trees
through the grape-sounds of pianos
and always through flames
i thrust through with my whole being
with wind around my calves
words boiling and insurgent in my jowls
i can not but quake with 
this tenacious willpower

het jy geweet dat jy die brand van wilskrag op jou tong kan proe?

het jy geweet dat jy die brand van wilskrag op jou tong kan proe?
dit sit ongevraagd net daar
jy kan dit nie skuif nie
jy kan probeer om dit te uitoorlê
ly dit om die bos as jy wil
maar brand sal dit brand
en jou nie alleen laat
en so kan ek net bly aangemarsjeer met al wat ek is
deur labirinte van verlore woorde
deur bloed-danse
en gefiltreerde informasie
deur rame van tegnologika en self-beelde
verblindende vrese, genetika en vryhede
deur verdriet en blomme
en altyd deur liefde
deur kore van wilde stemme
deur afrika-grond en spieëls
dring ek my weg deur
hoe kan ek stop
as so 'n pad onder my voete loop?
deur golwe van oseane en groen van appelbome
deur die druiwe-klanke van klaviere
en altyd deur vlamme
beur ek met my hele wese
met wind om my kuite
woorde kokend en opstandig in my kieste
kan ek nie anders as om te tril met
hierdie moedswillige wilskrag nie

Monday, 25 April 2011

Klei

Hier die eerste deel van Klei verewig (wat ek by Afrikaburn Kunsfees
in klei-bedekte lyf gaan voordra) :
Voordat ek die dans en spel met stof en klei gaan vertolk, is ek in
die grond "begrawe". Uit die grond begin ek kruip, krioel, krap om dan
geboorte te gee aan my lyf en my tong wat dan die "toneel" verder gaan
uitle:
Uit modder, klei en grond trek ek hierdie lyf
Vorm, knie en druk my tong
Dat dit tot beeldskone vorm deur die gallery van my mond kan storm
Gee my klei waarmee ek oor die valleie en dale van my lyf kan wy
Om te eet aan die vrugbare grond wat so verleidelik deur my kieste gly
Sodat die woorde in goud uitslaan
En onbeskaamd op die vlaktes van my tong sal bly staan
Op die pottebakkerswiel draai ek my tong
Laat dit spin
En met perfek konsentriese lyne my sinne oorwin
Gee my klei en ek word god in een oomblik
Met een druk van duim
In een rol van handpalm
So bepaal ek my eie lot
Laat geen vel of deel van my gaan afvrot
Hervorm ek my lyf tot die beeld van my eie god
Ja, my eie god is ek
Knie, druk, skaaf en beitel ek myself
Om by my diepere wese deur te dring
Om sodoende in vloeiende vorm te kan ontpring
Dit is met die wonder van klei waarmee ek toor om lyf te gee, lyf te neem
Uit modderige vrugbaarheid
Lyf wat kan buig en skarnier, lag en loop, juig en huil,
So bitter kan huil oor die ryke skoonheid
Van lyn en vorm, kontoer en tekstuur
Wat klei in so tasbare rigting instuur
Uit premordiale modder sif ek ledemate, boude en dye
Brei die spiere van my lyf met die klei van die aarde
Dat wanneer ek tot niet gaan
Die grond-aarde my lyf makliker kan herken en verstaan
En sonder moeite my selle kan verteer
En my siel tot in die harts-aarde kan assimileer
Soos appels en koringkorrels voed
Die klei-grond my bloed
Bring ek my lyf aarde toe elke dag
Ruik ek die stof
Ruik ek die diep, nat fertiliteit van modder en grond wat by die ryk
slik en slym poele van die aarde uitmond
Wees versigitg waar jy trap
Want elke dag gee grond geboorte aan menigte wesens waardeur die lewensbloed tap
Wees versigtig want jy trap dalk op iets nuut en kaal,
Iets wat nou net begin asem haal.