Showing posts with label vlieg. Show all posts
Showing posts with label vlieg. Show all posts

Thursday, 14 November 2024

moenie jaloers wees

Berge - moenie jaloers wees op
hoe hoog die pieke van my liefde
my laat uitstyg nie!


Oseane - moenie jaloers wees op
die grootsheid van die golwe wat
hy deur my gety nie!


Bome, my liewe Bome - moenie jaloers wees op
hoe diep en vinnig hierdie liefde
my menswees vasankering en behoort gebring het nie


O Engele - moenie jaloers wees op
mý vlerke -
julle sal nog leer hoe om 
só verruklik 
vér en 
hóóg te vlieg

Saturday, 22 April 2023

wie het vlerke nodig?

springgetye skuim vuurwitwarm
in ongeewenenaarde hoogtes oor
die kuslyn van my hart
my are bokspring in nuwe kinkels en kabels
en hervorm die spoed en rigting van my bloedvloei

in hierdie ongekarteerde seisoen
vlieg julle met hernieude vlerklose lywe

wie het vlerke nodig as jy 'n digter in die omtrek het?!

Monday, 17 May 2021

wilsmoed en instink

haar bene bons in veerkragtigheid oor die aarde
haar gees is sigbaar in haar knieë
dans haar volborstige lus haar verby 
die grense van vel en been

soos sy spring peul vere uit haar porieë
soos sy kruip bloei bosse blare uit haar keel 

haar lyf skud met die instink van vlerke
haar siel sidder met die wilsmoed van boom

Saturday, 24 April 2021

uitrykende rug

ek raak hartseer wanneer
ek krom mense sien kruie oor die aarde
kom dit nie van 'n kultuur van aanbid en skaapgatvolg
wat al die krom rûe veroorsaak?

ek weet daadwerklik en ondubbelsinnig 
dat ek nie Faust wil speel nie
ek wil geen kennis, geen onsterflikheid,
geen intellek, geen rykdom, 
geen blink nuwe vleuelklaviere
in ruil vir my uitrykende rug hê nie

laat ek bly om my skouerblaai oop te vou
en my eie vars verbeeldingvleuels laat uitrys

sal die blou lug en son oor 'n kromgetrekte rug wil skyn?

ek stoot my bors uit
gooi my kop agteroor
met 'n mond wat laggend
al my werwels soos 'n wisteria
laat oopblom die wye wêreld in!

Tuesday, 22 October 2019

kwiksilwer asems

            vir Kaolin

waaragtig die kreun in
ons ribbes hou nie op nie
die selle weier om te ontrafel
ons speel die vrees weg
ons klou verbete aan ons kele in die duister tye
bang en bly dat ons siele sal ontsnap na
beter sinsasies
o hoe ons hou daarvan om
te speel met die klanke gedoop in
primordiale herinneringe

diep in ons oorkanale bloei daar vlerke
wat nie kan wag om te vlieg
die rugstring loop hier reg uit ons kele uit
en spat in kwiksilwer asems deur die silwer pype
die vlees volg die klank
ongeag van skaamte
sal die vlees luister en onverskrokke
ons kwesbare siele bly omhul

ons polsslag verteer elke dag tot ‘n vlugtige gedig
ons ledemate bly hardloop agterna
die hande wil gryp gryp na vashouplek

die tornados in ons heilspellende inkantasies
sal bly kolk solank die kwiksilwer asems
in aanraking bly met die oer-grond

al wat ons wil hê is dat ons klanke
resonerende spore sal agterlaat
versadiging dartel soos warm silwer
deur ons klei-lywe

mag die kwiksilwer asems
ons kele
smelt en
giet tot 
in
vermurwende vrede

Wednesday, 9 October 2019

sprinkane en vlieë

sprinkane en vlieë gooi 
hulle skaduwee's 
oor die grasse

mag ek ook die primordiale 
stoot swem skarrel 
spring vlieg 
- al die onwillekeurige spasmas -
in vin en vlerk voel sidder
en my laat vonk tot in 
die wonderwoordloosheid 
van voortbestaan

Tuesday, 4 June 2019

Die digter is nie dood nie


photographer: Dani Debellis


Die digter is nie dood nie

geskoei op Die kind van Ingrid Jonker

Die digter is nie dood nie
die digter lig haar tong teen haar demone
wat Waansin skreeu     skreeu die stemme
van sin en behoort
in die konsternasie van die verlore siele

Die digter lig haar tong teen haar gene
in die stryd teen die sinneloosheid
wat Waansin skreeu     skreeu die stemme
van die voorvaders en spoke
in die DNA van ons opstandige woede

Die digter is nie dood nie
nòg in die bad nòg op die pad
nòg met die lem nòg met die gas
nòg op die brug oor die donker rivier
waar haar begeerte lê met salwende water in die longe

Die digter is die skim in die krygsliedere
singend met tonge kele en vuiste
die digter breek deur alle sinne en onsinne
die digter tuur deur donker poele en in die smart
van die aarde
die digter wat net wou skryf in die stilte van haar kop is orals
die digter wat vrou geword het sing deur alle tale
die digter wat mens geword het vlieg deur alle harte

Sonder ‘n woord

Saturday, 11 May 2019

verwarreling

uit hierdie wilde wind wil ek ontvlug
en myself in jou arms toedig
die verwarreling in die woesteny
van 'n hart wat enige oomblik
my kan laat staan of laat vlieg...
en tog kies dit meer kere die vlieg
want wie wil die vlerke toevou as
die soete lug aan die skouers gaan bly klou?

Wednesday, 5 September 2018

soos wat die water die grond dreineer

soos wat die water die grond dreineer
sypel daar 'n hoopvolheid deur my rugstring
my kop is besig om die dag te verteer tot 'n gedig
my oë verdrink in die vriendelike lig wat
deur die vensters breek
hoe so een toneel my hele wese omkeer en uitkeer
totdat ek deel van die wolklandskap word
daar is nou niks ekstern of intern nie
alles is nou een en inmekaar
niks om weg te steek of af te loer nie
skamigheid het verdwyn
geheimenisse is nou 'n blootgestelde feesviering
die dans van die atome word sigbaar
ek skud my spiere deur die gordyne
die gedig stop hier want haar arms verander
in die vlerke van 'n skoenlapper op vlug
om al die verstotenes terug te roep na die kern

Thursday, 12 October 2017

genoeg rede

die uitmergeling in my rugspiere berispe 
my begeerte tot vervolmaking
tog bly die vervulling in my kop 
die wilskragtigheid van my lyf te prys

hoekom is die lewe so moedswillig?

ons is almal outodidakte 
wat vanuit die tabula rasa en geen ervaring
'n lewe moet bou wat net wil sinmaak

die deskundiges verbeel hulself dat hul iets weet
ek moet hulle nie verkwalik nie
dit help die self-beeld om
jouself tot in kokkedoorskap te verbeel
dit is moes lekker om kamma-kamma te speel
dit is seker beter as al die kwaadwilligheid
en slagting wat uit al die donker krake breek

laat ek nie ophou die wêreld lees deur woord en akkoord
die met oë kan nie verskoning gebruik
dat hulle nie kan sien

werk deur die trauma
haal diep deur die krake en hoesbuie asem
die lig en lug sal deurbreek
die lewe se inherente kapasiteit tot heling
belowe dit

al word die vlerke ouer met elke vlug 
bly nuwe vere groei
genoeg rede om aan te hou vlieg

Friday, 18 November 2016

seëvier

ek sit in 'n vliegtuig
en net hier agter my sit 'n jong vrou
en gesels oor die trefkrag van die rymende koeplet
hierlangs my begin 'n swart man te klets oor 
die metafoor waaraan hy timmer en skaaf 
en waarmee hy eendag die wêreld gaan oorneem
voor my sit 'n gryskopman en bespiegel oor
die medisinale gebruike van sonette
en wat die beste manier is om dit in te kry - 
snuif, inspuit, sluk of rook?
oorkant die paadjie sit 'n Indiër man 
en wonder hardop (met sy oë toe) hoe sy ragas 
gaan klink in kombinasie met die resiteer van 'n handvol haiku
die lugwaardin loop verby met haar trollie
en bied aan 'n keuse tussen komplimentêre limerieke en odes
deur die luidsprekers breek die vlieënier se stem 
en in vrye vers besing hy die wondere van vlieg

slaap ek dalk? ek knyp myself aan die dy
want ek kan dit nie glo -
wat 'n digterlike vlug!

die volgende oomblik staan ek vrymoedig op
vokaliseer hardop my mees onlangse gedig
waai koebaai 
en spring uit die naaste nood-uitgang
 - sonder valskerm -

as die poësie so seëvier
dan sal ek verseker vanself ook kan vlieg

Monday, 14 November 2016

die met vlerke

liewenheersbesies bloei uit haar hart
honderde van hulle moeras in haar bors

die spikkel-klein vlerkies begin ritsel
en maak gereed vir opstyg en vlieg 

haar hart het nie 'n keuse nie 
sy klou vas aan die besies se rysende vlerke

niks kan die vlug van haar hart
en die honderd vlerke keer nie

haar borsbeen breek oop
en haar ribbekas splinter en spaander

die met vlerke 
sal vry vlieg

Wednesday, 1 July 2015

ek is nie my sillabes nie

ek bly skryf en hard-op dink
gedissiplineerd in die hoop dat
die magiese vonk
op my hoof gaan spring
ek kan nie bly gedigte skryf
oor vlerke, wilskrag, 
vryheid en onverskrokkenheid
ek MOET dit weer begin LEEF
ek het nie ‘n keuse nie
ek is nie my sillabes nie
ek is my vlees en bloed

Monday, 11 May 2015

droom ek hardop

kledingloos
sit ek op die klip 
van die baai

die vel van 
my siel 
haal asem

droom ek hardop
met 
my lyf

begin 
ek 
opstyg

naak
vlieg ek 
sneller

Friday, 10 April 2015

kleef

die lewe kleef met al sy indringerigheid
al om my asemhaling
ek hardloop my lam
deur soet, taai en steek woude
die adrenalien jaag deur my are
ek draai al om en om
wonderend of die rigting waarin ek invlieg
die regte ene is
my hart wil nie ophou klop
dit probeer met al sy spierkrag
al die smart uit my hart te pomp
maar niks wil werk nie
al wat uitkom is die hoes uit my bors
wat die newelrigheid van my bewolkte siel vertolk
ek knoop my tong so styf as wat ek kan
waarvan die hart vol is
moet my mond nie van oorloop

Thursday, 6 November 2014

hoe dig 'n mens vanuit die denklose plek?

in die middel van die groot hout-stoep
sit ek kiertsregop met my woordtong
en spin sagter en meer trillend as
‘n kat agter my woorde aan
die damwater nies nog agter my ore
die slik en lelies sit taai in die waai van my bene
van al die geskuifel in die holte van die roeiboot en
die wilde stekelrige waterblare
jeuk my boudvelle onbegrensd

die silhouette van berge skryf die mooiste strofes
hier voor my sit simonsberg jonkershoekberg en die helderberg

die honde hang om die mense se voete
die krieke begin hulle swart klewings aan
die skemer te smeer

hoe dig 'n mens vanuit die denklose plek
daar waar dit net suiwer spontane metafoor is 
wat roekeloos uit die keelgat lek
en in filigraan lettergrepe
soos stalaktiete in oorbuise drup?

‘n  hond se tong smeer oor my kuit

die skemer raak stiller
die berge hang in hulle geruislose dreuning
en 
die hadeda versuim om
sy keelvolle gewoontes uit te druk

dankie god ek is weer lewen-dig!
ek is vry
ek is vreedsaam 
en voldoende gelukkig
my ledemate het weer die dans geproe
my vingers juig oor klawers
en 
my binnenstes kniel eerwaardig voor die liefde

my hart en tong hou net-net
tog
volwaardig
by
blydskap lewe met sterk vlerke in die lug
diegene nie op aandag
mis dalk sy verruklike vlug

Monday, 2 June 2014

kern

daar skuil ‘n lus in die dieptes
wat stil-stil wag - dormant uitbundig 
dit is heilspellend hoe die vonk
begin tril met die afwagting van die koms
van die kreatiewe tornado
die grond is ryk
kyk hoe giet ons die diep-versonke metale
uit die primordiale smeltkroes
my klei-lyf resoneer met die vulkaniese uitbarsting
met hierdie bloed wat nie ophou vloei
bons die polsering van die dreigende feesviering
die kruine van die golwe hang vir enkele oomblikke
langer in die silwer skyn van die son
my hare staan orent
van al die stemme wat alom my kring

so vol lewe is organika
so baie golwe in elke dag
so veel kwiksilwer sparteling in die brein
die soeke na versadiging ken geen einde
die hart bly kolk al kom die niet teen die deur geklop

die grond word koud in die winter
die spoor word weggewaai
maar die lewe bly tril
die oer word oerer
die inkantasies word meer kontrapuntaal
en die ledemate word sneller
in hierdie dae wat so vlugtig vlerke groei

die elemente is ongenaakbaar
hoe hulle die vel verteer
tog bly die pols diep en sterk
die wilskrag is onverskrokke
in die stryd teen die skaamte
teen die vrees
teen die vlees
en
teen die donker

my rugstring ontdooi elke oggend
en waaragtig, dit is my vlerke wat aanhou kriewel
tot in die primordiale kern 
van sensasie van die embrioniese duister wat
gelukkig genoeg keel het
om te kreun met die moeds-wil van vlieg

Thursday, 3 April 2014

tussen die lugholtes van my ribbes

dit is daar waar ek wil wees
daar waar kontinente van klank uit
my keel en vingers vloei
en ek aan 'n hele nuwe aarde geboorte gee

daar waar die magtige digkuns 
die ritme van die dag bepaal

ek voel alewig die klop in my keel
die nimmereindigende spits van my ore
ek staan op aandag
gereed vir die magtige vers
wat met volbloedige vlerke op my palms gaan land

ek grawe in die see-skulpe opsoek 
na die waarheid van die woord
ek krap onder die volstruispoot se toonnaels
honger vir die metafoor wat alle metafore sal oortref

die woorde lê soos spook-spore
op die skadu's van die nag 
weier om gesien of gevang te word

en tog, soos klein swart poppie-saadjies 
kom lê die 
voortdurende wilskrag van 
die poësie
tussen 
die 
lugholtes 
van 
my 
ribbes

as die woord kom
weet ek hoe verruklik die lettergrepe soos 
ryp snye avokado op my tong sal smelt

laat ek diep binne die greep van die woord lê
maak my lam, maak my onbewus,
maak my vlieg, maak my lag,
maak my ril 
en
maak my vry

Wednesday, 28 August 2013

Krotoa




During the Site_Specific International Land Art Biennale I contributed my performance poetry to the Fences  project of artist and cultural activist Erica Lü
ttich. She discovered the story of Krotoa, also known as Eva, and she and her Boitumelo Sewing Project knitted a beautiful and richly colourful cloak worn by Mokhema Hlaganani, who played the part of Krotoa. 
Interesting to note is that Krotoa worked in the household of Jan van Riebeeck from the age of 11. She served him for about 10 years until he left the Cape in 1662. She was the niece of Autshumao, also known as Harry die Strandloper. Seeing that she could speak several languages she was appointed as interpreter, emmisary and negotiator between the newly arrived Europeans and her own people, the Khoisan. She was related to royal Khoi family and this made her even more desirable as a pawn for Van Riebeeck. She was highly regarded as someone with great diplomatic skill and a knack for intelligence gathering, and this while still only a teenager. (She is also known as being instrumental in the emergence of the Afrikaans language).  Although she was the first Khoi woman to marry a European, Pieter van Meerhoff, and the first Khoi to be baptized as a Christian, she was always more at home with her own people. Another Khoi interpreter, Nommoa, accused her of being a traitor to the Khoi. One can only imagine the conflict of loyalty and identity she was experiencing. Toward the end of Van Riebeeck's stay in the Cape of Good Hope he started to doubt Krotoa's intentions and fidelity to his cause and believed she was passing on strategic information to her own people so as to turn them against the colonists. Because of this struggle with her identity and belonging, and possibly for other reasons she was lead to drink and other behaviours that the biased tellers of history would make us believe. The last 5 years of her young life she spent incarcerated on Robben Island. 
Why her story was not known for all this while: her blood runs through some prominent white Afrikaner families. 
The piece I conceived consisted of five poems  - "Fences" dealing with the Colonialist/Ownership/Safety theme and the other four poems, "Vir Krotoa", "Vir Sara Baartman" (written by Diana Ferrus), "Aan Ingrid" and "Street Woman"  inspired by women who were challenged and/or scarred by man-driven societies. 
By the visionary hands of Erica, she brought Plettenberg Bay's neighbouring communities together to participate in various art projects, including the rigging up of the fences used as part of the performance. Kudos to Erica for the inspiring and heartfelt work she does! 

Two years ago I wrote In die Grond en Blom skyn die hoop - a poem touching on woman's strength, her eccentricity and hopefulness. When I came across Krotoa's story, I thought back on this poem and saw how well the words fitted her. I re-wrote certain phrases and tweaked here and there for the poem to become:


Vir Krotoa

sy het vele warmgebakte kranse ontdek langs die woude
het hul gevul met klippe, voetspore en uitgekapte wense
die dou lek sy vroeg-oggend van die boegoeblare
en vee haar wange met die sagte son wat deur die skeure breek
sing sy alomheen die liedere wat resonant oor die vlaktes aanrol
'n vrou soos hierdie mag nie stilbly

hoor hoe haar stem deur klip en geskiedenis breek
sien hoe sy vrouwees bevry
deur met grond liefde te maak
in haar skyn die hoop
wat nog by ons mense spook

en so bly sy opstaan, 'n ware vrou,
gevul met drome en verwarring
sy doen haar daaglikse pligte
met grond onder haar naels, borduur sy die kontinente aan een
sy is alleen, net sy en haar haar tong
praat sy vir die onthalwe van ander,
maar nooit vir die onthalwe van haarself
prinses die een dag, 'n pion die ander,
haar identiteit verskeur en verkrag
'n vrou soos hierdie word maklik misverstaan

hoor hoe haar stem deur klip en geskiedenis breek
sien hoe sy vrouwees bevry
deur met grond liefde te maak
in haar skyn die hoop
wat nog by ons mense spook

en so het sy oor die berge met haar aardsvlerke gevlieg
nakend soos net die veld en lug daarvan hou
leerken sy die laaste helder paaie van oorlewing
dra vuur en klippe aan om die laaste vestiging te bou
waar lug nog diep ingeasem kan word
en grond diep gegtrap kan word sodat groen lewe
uitrys uit water en klei en 'n nuwe wêreld aanbreek

hoor hoe haar stem deur klip en geskiedenis breek
sien hoe sy vrouwees bevry
deur met grond liefde te maak
in haar skyn die hoop
wat nog by ons mense spook

soms verloor sy haar kop, maar nooit haar hart
sy druk haar lippe en bors ferm teen die aarde
voel die vibrasie van minerale krag
grond is bly om te voel hoe diep hierdie vrou haar spoor trap
'n vrou soos hierdie kan nie stilbly
in haar skyn die hoop
wat nog by ons mense spook


Photos taken by Erica Luttich

Monday, 1 July 2013

die plig

ek vou die wit blad oop voor my
en oombliklik daal daar 'n sware duiseligheid oor my
die plig om die woord neer te lê
lê swaar op my
ek kyk diep die son in
wag totdat hy in 'n brons blom verander
ek kyk diep die volstruis die oog in
sien net sy pote raak
ek het gehoop hierdie gevleuelde wese wat nooit vlieg
sal die antwoorde in my oor kan fluister
die kandelabra met die druppende kerse
kwinkeleer my aandag die dieptes in
demmit kan ek nie eenvoudig dink en skryf nie
waarom moet alles 'n alewige omslagtigheid wees?!?
my voete staan swaar op die aarde
wat het van die veerkragtige dans geword
wat my tot sonsopkoms gedra het?
my tong voel swaar
my bene voel swaar
my hart voel swaar
hoekom daal daar so dikwels hierdie neweligheid
oor al wat 'n droom en gedagte is?
ek het opgegee om te staan
toe gaan lê ek
toe raak ek weer angstig
en spring weer op
want as ek nie op aandag staan nie
mis ek die kans van 'n literêre leeftyd wat voor my oë
mag verby wals