die suising van my taal die suiwerste troos

          vir pa Louis, in jou laaste dae

twee aande voor jou dood 

pen ek woorde neer as anker 

om jou laaste paar lydingsdae

iewers in my hart vashouplek te gee

jy sê op jou Louis-manier que sera sera

whatever will be will be

the future's not ours to see

die histrionika in jou stem troebel van weltschmerz

deur poorte woorde 

sidder my verbeelding in die verdoemenis 

van jou pyn en swaarkry 

ek wonder hoe gaan ek 

uit hierdie aftakeling 

digterlike sin kan put?

met moeite skribbel ek lukraak woorde

die papier begin lyk na 'n filigraan-net 

waarmee ek hierdie vlietende dae sal moet vasvang

ek maak my oë toe en sien 

ligvlekke deur digte woude breek

ek smeek dat johannesburg se stadsliggies

soos stukke sonne my sinapse sal opwakker met hoop

ek pluk elke lig soos lemoene

en gaar dit op in my arms vir die dae 

wat ek die sonnige soet gaan nodig kry

my brein stotter aan die sillabes wat glibberig bly

soos ek probeer vastrapplek kry in 

die hartskeurende oomblikke waar ons jou begin verloor

ek skryf woorde neer soos 

marionet-meester

besnaar

die ink-swart sterre 

teen 

'n sanikende hemelruim

beier en bulder

die parmantige skoppensboer

wat my hart se digte hartseer so brutaal wil vertaal

ek smag na troos

en verbeel my kaalvoete in modder

ek inkanteer die woorde 

wat herhaaldelik in my kop skyn

tierlantyntjies en kapok

sodat iewers in die donker 

'n sagte lig deur sal breek

                  26 julie 2016

water...

you are the fill

of my hands

that

overflows

with the delight of

you

on my tongue

and makes

the tremor

on my

skin

cause

the spin

in my head

to make

the celebration

of my

throat

break open

with

abandon

spark / vonk

for clarinetist, Morné van Heerden

and in the beginning was the spark

and the spark became breath

and breath became sound

and sound became throat

and throat became pipe

and pipe became finger

and finger became man

and man became dance

and dance became man

and man became finger

and finger became pipe

and pipe became throat

and throat became sound

and sound became breath

and breath became spark

aan die begin was die vonk

en die vonk het asem geword

en die asem word klank

en die klank word keel

en die keel word pyp

en die die pyp word vinger

en die vinger word mens

en die mens word dans

en die dans word mens

en die mens word vinger

en die vinger word pyp

en die pyp word keel

en die keel word klank

en die klank word asem 

en die asem word vonk

ongegrendelde danse

uit hierdie wilde dans steier ek

die roekelose energie

nog taai om my kuite

spin ek uitbundig in sirkels met

die onstuitbare pols wat fakkels deur my are pomp

dit kan net vrugbare klank wees

wat so lewendig in my binnenste kom sit

met ‘n indringerige ritmika

jaag die koors van die wil deur die klank-tonnels

en hervorm my voete tot

primitiewe passies dans

styfgespande spiere tril ritualisties

soos die ongegrendelde danse oor die vlaktes skud

waaragtig! hierdie vasgevange energie ken geen gelyke

die dans praat in een taal

wat alle lywe kan verstaan sonder serebraliteit 

as jy ‘n paar druppels van ware vryheid wil proe

sprei jou lyf oop in Die Dans

unbridled dancing

from this wild dance i stumble

the reckless energy

still clinging to my calves

i spin unguardedly in circles with

the irrepressible pulse that pumps firelight through my veins

it can only be fertile sound

that comes and sits so alive in my guts

with an insistent rhythmica

the fever of the will comes charging through the tunnels of sound

and reforms my feet into

primitive pulsations of dance

tautly strung muscles tremble ritualistically

as the unbridled dancing quakes over the plains

yes, indeed! this captured energy knows no equal

the dance speaks in one language

that all bodies can fathom without cerebrality

if you want to taste a few drops of true freedom

spread your body open into The Dance

owed to the San

Those who invented neither gunpowder nor compass

Those who tamed neither steam nor electricity
Those who explored neither sea nor sky
But those who know the humblest corners of the country of suffering
Those whose only journeys were uprootings
Those who went to sleep on their knees - Aimé Césaire

from the day the dawn of humanity
licked the skin of your ankles
you carved open the way with your spindly-light tread
with dust on your brows and cracks in your feet
you slipped into sun-warmed valleys and dusky caves
filled them with stone, footprints and chiseled dreams

when the humble ritual of your dancing followed

the stamping of your feet would resound to a most primal beat

and your bony cheeks would break open in smiles

and make the stars dance in the skies
how could a people like you be silenced?

your blood spilt onto the cave-walls of our minds
princes of the lands the one day, wretched slaves the next
your identity torn and scarred
how can we forget?
how can we forget?
and yet, you keep on rising, the first peoples
filled with dreams and confusion, you do your daily deeds
with soil under your nails, you stitch together the continents
you keep your feet and hearts pressed firmly against the roots of the earth
feeling the vibration of mineral strength
earth is happy to feel how lightly
you have imprinted your spoor

how could a people like you be silenced?

when your tongues come to life, pure and spontaneous metaphor
leaks recklessly from your throats
and in filigree syllables
drips like stalactites in our ears
we will listen and

we won’t forget
we won’t forget

with ochre wings your spirits keep flying over mountains 
naked and free just as the wild skies like it
like a haunting hunger the memory of you clings to our bones
and keeps reminding us of the direction into which we should go
that way, that way

a people like you can not be silenced
hear how your voices break through stone and history
see how you have ignited humanity
as you came walking in harmony with the lands
your beauty throbbing with hope in your hands
hope that with or without our selfish will
will keep haunting us still
we will not forget
we will not forget

beskawing

wat is dit om 

beskaafd 

te wees?

geskaaf van ‘n mens 

se 

wildheid

geskaaf van 

die stekelrigheid

wat jou jy maak

geskaaf om te blink net soos 

al die biljoene ander?

hoekom wil ek deel van ‘n beskawing wees
wat soveel kak aanjaag?!

ek dink dit is by verre 'n beter idee
om rond te rol in 
die lekkerkry 
van 
my ongeskaafdheid 

enemas

ek wil stukke digkuns 
oprol in enemas 
en dit opdruk in
die holle van die siellose politici
en hulle verrottende sisteme uitsuiwer

I want to roll up pieces of poetry
into enemas 
and push it up into
the arses of the soulless politicians
and purge their rotten systems

offshore

for Martin Wolfhaardt and his jazz band Offshore

synaptic cyclones spark

iridescently in my brain

blisschievous fucking that swoons in

the turbulent waves

making chaotic sense of beauty that has

never been so alive as in these sounds of

sax bass piano and drums

be ready because

it will helix you

and swallow you

into the first hole of existence

boldly filling every crevice of body and space

with orgasmic beats

the blizzard of tone clusters

remap the constellations

my guts tremble shake and reshape

with the driving bass vibrating its

obsidian deep through my buttocks

trancing and spinning me off of my axis

the sounds envelope me like a cave

i can smell the dark mossy corners

encapsulating these momentary strains of

spontaneously masterminded music 

into delicious fever pitch delirium

metafoor

ek soek geen lomp, 

bak-been metafoor nie

ek soek 'n metafoor 

wat sing 

met 

die heilspellende keelklanke

van 

die blou kraanvoël

between the cavities of my ribs

that is where i want to be

there where continents of sound

flow from my throat and fingers

and i give birth to a whole new earth

there where the mighty poetry

determines the rhythm of the day

i feel the interminable knocking in my throat

the never-ending pricking of my ears

i stand to attention

ready for the mighty verse

to land on my palms with full-blooded wings

i dig in the seashells in search

for the truth of the word

i scratch under the toenails of the ostrich

hungry for the metaphor that will surpass all other metaphors

the words lie like ghostly footprints

on the shadows of the night

refusing to be seen or captured

and yet, like small black poppy seeds

the relentless willpower of

the poetry

lies

between

the

cavities

of

my

ribs

when the word comes

i know how rapturously the syllables

will melt like ripe slices of avocado on my tongue

let me lie deep within the grip of the word

make me swoon, make me unconscious,

make me fly, make me laugh,

make me shiver

and

make me free

blowing smoke

      ter nagedagtenis aan 'n skildery 

     (met dieselfde titel) deur Louis Kirsten

in die rookkolom

broei 'n embrio uit

in die rookkolom

ontspring 'n melkweg

kyk! dis nie ek

wat vorm gee aan rook

dis die rook wat

my vorm gee

rook is 'n fantasmagoriese vlug 

van efemeriese verbeelding

met een asemteug

blaas ek die heelal uit my mond

ek trap die accelerator van my tong,

rev sodat die rook uit my ore kom!

hoe sê hulle?

smoke gets in your eyes...

sien jy skielik

as die pad opdraende word

loop mens stadiger

en is jou oë meer gemik op

die onmiddellike omgewing

en sien jy skielik

meer blomme om jou enkels raak

kwatryn vir Louis

vir my pa Louis wie vier dae voor sy dood, op 16 Julie 2016, gevra het ek moet vir hom 'n kwatryn skryf

ek skryf vir jou 'n gedig vier lyne lank
en hoop dit sal soos welige grootblaar ivy
teen die uitspansel van jou verbeelding rank
en vir jou die mooiste mooi in jou sielsore verklank

how

how does one poetize from the thoughtless place

there where it is only pure spontaneous metaphor

that leaks recklessly from the throat

and in filigree syllables

drips like stalactites in ears?

my tong se dodedans

wanneer ek eendag doodgaan
sal 
my beendere
my murg
my hart
my bloed
my senings
my hare
my tande
my naels
alles eerste verrot

terwyl my tong gaan aanhou rol en blabber
en vloek en spoeg
en juig en lag
en uitsteek

my tong gaan al spinnend in die graf omdraai
en weer omdraai
en die een wees wie die dodedans die laaste gaan dans

my tongue’s death dance

one day when i die

my bones

my marrow

my heart

my blood

my sinews

my hair

my teeth

my nails

will all be first to disintegrate

while my tongue will keep on rolling and cackling

and swearing and spitting

and rejoicing and laughing

and sticking out

my tongue will turn round and round in its grave

and will be the one who will

have death’s last dance

ambrosial glowing

before the day draws its curtains

i find myself bent over this moment of word

and in a thin thread of deep red and gold

i weave the spell of metaphor

to stitch themselves right into your heart

on this falling of winter night

the velvet silence is slipping between

the barren branches of the pin-oak

the hurried doings of the day

softens into dreaminess

as the twilight splinters into the deeper dark of night

my heart rises with fervent pulsing

the love you conjure up in my veins

smells of a freshly cut-open fruit of the passiflora

i breathe in long and slow

filling my heart with this ambrosial glowing

oorlewing en feesviering

in die ystervark se penne

die eland se blink-blou nekvel

die liewensheerbesie se swart en rooi vlerke

die walvis se see-inkantasies

die mos-reuk van oerwoude

alles tekens van

oorlewing

en

feesviering

waansin

uit die sin perkoleer ek die waansin

want dit kan nie die heeltyd

eenvoudig net skone sin wees nie

uit my vingers drup die waan

want die lyf en kop begeer

troebel raserny

dis al wat die patroonmatigheid sal laat opborrel

en uitbreek in nuwe ongegrendelde malligheid

wat is fout met kranksinnigheid?

skewe sinne is goeie uitdaging vir

die verstand

wie het bepaal dat sinne regsinnig moet wees?

in vandag se deurmekaarspul van moraliteite

moet ons nie net die uitbundige headbangs oorlaat

aan die rockers en metalheads nie

ons digters moet ook in totale gekheid verval

waarin ons ons sinne op

die verhoog in splinterstukke breek

ons kan verseker baat daarby om meer gereeld

los te breek van die monotone dwangbuis

en uiting gee aan ons waansin

in plaas van my foon

in vandag se smartphone-era

haal ek trots in

die oog van die publiek

my potlood en skryfboek uit in

plaas van my foon

met oordrewe arm-swaai

vou ek die blaaie oop en

met ekstra perkussiwiteit speel ek

met my potlood op die blad

maak ek seker die teenwoordigheid van hierdie skryfboek en potlood 

word helder en onbeskaamd

in die bewussyn van 

die oorbevolkte selfoon-landskap

aangekondig

pre-metafoor

die opwinding om 

in die pre-skepping-fase te wees

daar waar die skugter metafoor 

liggies aan my oogwimpers lek

die hart versnel soos

op die voor-aand van 'n groot avontuur

ek noem dit 'n wit opwinding

waar eindelose moontlikhede 

op die tabula rasa lê

'n ongeëwenaarde chemistry tussen my en die verwagtende oomblik

hierdie hang oor die tuimelende klowe van kreatiwiteit

kan dit nie langer hang voor verwesenliking intree?

hoe bewonderingswaardig die realisasie van 'n digterlike droom deur

magiese metaforisasie ookal mag wees

is dit die antisipasie van 

poëtiese manifestasie wat 

die groter aantrekkingskrag het

my hart vergroot

ek staan op die punte van my tone gereed

om die uitspansel van

al die digterlike moontlikhede

in my hele borskas in te asem

waaragtige tyd

ek besef vandag dat 
ek 
letterlik 
in 'n gedig
tyd              kan            skep 
tyd uit die niet kom met die lettergrepe getoor
ek weet nie hoe kry ek dit reg nie
maar 'n nuwe sfeer van tyd het ek vandag ontketen

dit is 'n waaragtige tyd wat 
nie met syfers en horlosies afgemeet word nie
dit is nie 'n spasie of ruimte of ritme nie
nie eens 'n gevoel nie
net 'n wete dat met hierdie versmatigheid
ek in 'n nuwe tydsdimensie nou so helder 
die digterlike begrip so veel beter snap

kolk

Temple //Xam by Kim Goodwin & the DandyLion crew created for the AfrikaBurn Festival, in the Tankwa Karoo (photo: Louis Bolton)

kolk

‘n tornado van hout kolk uit die klip-grond

en kom tot stilstand soos ‘n ge-ankerde skip

ongesiens skiet daar wortels diep en 

klou aan klip en alle aardskragtigheid om hierdie heiligdom ten alle koste

regop te laat bly staan

die heiligdom van hout:

so vereer mens-hand die arboriale hart van woud

tol en draai, spin en weef 

sodat vorm en rituele sin gemaak word

soos ‘n sterk polsslag nou net geboorte gee aan menigvuldige ritmes

so kom die Tempel van //Xam in een geboortestoot oor die klipgrond uitgestort

en maal om en om haar organika soos ‘n dawerende dervisj

oer-kolkende verse ge-ets teen Karoo-lug

voel ons oombliklik tuis in haar skaduwees en singende koepels

vas en tog so vry op die grond staan sy haar staan

in haar vlegsels ‘n oer en speelse mensdom ingeweef

na al die eeue heen hoor ons nog die rou fluisteringe in 

hulle vergete taal 

hoeveel lywe is al uitgewis

in die naam van gulsigheid?

hoeveel siele het al die gees gegee 

in die dryf van sogenaamde beskawing?

en hier staan ons, die afstammelinge van verstoting, aan die lewe

ons kan en moet treur 

maar onthou dit is ook belangrik om fees te vier in 

herinnering aan diegene wie se harte voor ons s’n gesing het

  

full flummox five

in five lines i flummox my rhymes

defy all reason to hold onto pattern

have to stretch and sever the dependence on familiarity

flummox flummox flummox the tongue

to make any rigidity come undone

een rigting

wilde breinstormende vlugte
op trek soos kwiksilwerende swaels
deur 
      atmosfeer
              pyl 
                    die  
                           vlerke
en bind al die rigtings
in een almagtige oerknoop
wat lyf instinktief ken en vertrou

die brein dink daar is verskillende rigtings
maar daar is net een

wilskragtigheid ken slegs een rigting 
en dit is :

oorlewing

ek begeer vernuwing

ek begeer vernuwing

in my taal

die taal wat ek die beste ken

die digterstaal  waarin ek my siel

druppel vir druppel

laat indrup

ek staan op die drumpel van vernuwing

in hierdie digterlikheid maak ek vir myself sin

in hierdie uitdrukking kan ek in een asemteug

myself aan die wêreld blootlê

ek begeer vernuwing

‘n vernuwende insinking in die woord

want in die woord vind ek ‘n kalmte

‘n sielstoestand waar my malligheid toet-tale aanvaarding kry

ek begeer vernuwing

‘n sin van wees waar ek soos ‘n stuk klei

perfek gevorm in rondheid

glad en maklik in mense se hande sal rol

en my woorde in die honger holtes inglip

ek het lanklaas woorde neergepen

die voorafgaande versreëls lyk nou so vreemd

my oë  kry nie lekker vat aan die griffels op die blanke vlak

tog is die begeerte om vernuwing in my taal te soek

so groot

wat is dit aan hierdie skryfkuns wat my heeltyd laat

jeuk en kriewel in my sitplek

in my stap

in my lê

in my eet

in my slaap?

ek begeer vernuwing

‘n verandering van hart

‘n verdieping

‘n inkoeëling tot die diepere vesels waar

ek dit nog nie gewaag het nie

in hierdie paar lyne voel ek hoe die vernuwing opdam in my kieste

met trane in my oë en

my lippe bewend en trillend van

die weenklaag wat triomfantelik deurbreek na

die joviale uitroep van kreatiewe wilskrag

wie se tyd nou aangebreek het

die dood

die dood 

is

'n oorverdowende stilte

river and sun

like rivers streaming effortlessly

over stone

the phrases of music stream through

the ravines of time

carving my soul into

deep hollows wherein

the melodies shine like clear water pools

when the music does not play

it is like drought

and the thirsting riverbeds can not wait

for the celebrating phrases

to break from the clouds

and invigorate the hungry cavities of our ears

with healing harmonies

pure pure pure may our souls remain

in this purifying sound of music

the sound whirls over me

and like a skilled wizard

it pulls my soul inside out

and i feel how the music speaks

blessings like the sun over my body

vonk

jirre die lewensenergie vuur deur my oogballe

ek sien my lewe flits verby my oë

met ‘n intense gevoel van beide mortaliteit en ewigheid

alle wonderlike moontlikhede spat deur my are

flitsende visies straal soos sneltreine voor my geestesoog

ek voel oombliklik die smagting na

‘n lewe wat uit haar nate bars

en ‘n stem wat uitbulder met soveel vlammende self-vertroue

dit is hierdie een liggaam wat ek het en

wat ek voel so lewend myne is dat ek nie 

anders kan as om haar lenige spierkragtigheid

met spronge van jolyt te vier nie

dit bruis 
stoot en beur 

hier agter my sternum

met ruime ervaring in betwyfeling 
hartseer en onbemagtiging 

voel ek NOU het die seisoen uiteindelik aangebreek

waar die feesviering van kreatiwiteit oorborrel

stil skaam en styf kan ek nie meer wees

hier kom ‘n golf waarop ek ry

elke vesel in my lyf is gevonk

daar is 'n vlam in my oë wat

nie maklik geblus gaan word nie