as dit dan ‘n saak is van perspektief

vermenigvuldig my oë tienvoudig

hang elke oog van 'n ander                 

hoek

         en

                                              afstand

van

my                                           brein

om buite – waarlik                              buite –

myself te kan sien

dan eers sal my horisonne

V    E    R    B    R    E   E    D

v   e   r      l        e          n                 g

       

vergroot

en

uit  

hulle

nate

B ! A ! R ! S!

asseblief! kan ek in een enkele oogopslag

die wêreld veel-ogig betrag

sodat al my oë helderdenkend dronk word op

'n oomblikse begrip van 

die eksistensiële legkaart

onbeskaamd

met my rug ingevou in die hoek van die rusbank

en bene wawyd oopgestrek

voel ek ongereserveerd en sorgloos 

ek kan nie help om myself te verbeel

binne die swellende lyf van ‘n verwagtende vrou

die hitte is net-net draaglik

ek gee nie om wie my hier sal teëkom in

hierdie onvleiende posisie

ek sit met ‘n self-vertroue gemak

ek het net my wit romp aan

geen hemp

my hande gemaksugtig langs my sye

en my borste doodluiters turend tot

in die uithoeke van die studio

dit is ‘n bemagtigende gevoel 

hierdie vrymoedigheid van lyf op ‘n somersdag

‘n non-chalante bewussyn van my vrou-wees

sonder om myself te verklaar verduidelik of bewys

my vel en been kan nie anders as om te ululeer 

in hulle onbeskaamde aanwesigheid

inkarnasie

die leerling-haarkapster

staan agter die kop van ‘n mannekyn

en kam die vals blink hare

in verskillende paadjies

ek staar van buite die salon se glasvenster

en bepeins die mannekyn se grynslose stilte

ek kan nie ophou kyk

want met elke gekalkuleerde kam

oor die bloedlose kopvel

kry ek rillings wat oor my eie kop dartel

vir daai starende oomblik

word ek geinkarneer in die mannekyn se lyf

sy kan nie help om die hoeke van haar mond

in ‘n glimlag te lig 

telly death-stare

daar is ‘n dood in die telly

‘n dood wat die kykers

verstrak en verdoem tot

die telly death-stare

met daai totalitêre ligstrale

amputeer hy bene en arms

breine word uit skedels gesuig

wange raak hol       monde hang oop

die histerika van die telly

tentakel die oë

totdat alle skerpsinnigheid

verlep tot verminkte weerloosheid

hallelujah

ek luister na hallelujah

soos gesing deur jeff buckley

en my regter voetsool gloei asof daar ‘n vuur naby flikker

my hartspier huil trane dikker as bloed

ek kou die potlood met ‘n melankolie in

hierdie vrydagmiddag oktober hitte

die wit gordyne beweeg so lig

soos eens die plooie van my ouma

ek vang hier ‘n oomblik van rus in die tornado van die dag

met ritte op taxis busse en treine

tussen my ouerhuis in turffontein en my alma mater in pretoria

borduur ek herinneringe op ‘n enkele warm spoor

ek kan nie help dat die nat van my trane selfs in my ore gaan sit

ek wikkel my pinkie in my oorholte

herrangskik die was tussen die trane

om plek te maak vir die oorfone

want hierdie hallelujah wil ek nie vertroebel 

ek dink terug aan die laaste 24 uur se emosies

en ek word skielik opgewonde toe ek onthou ek het

anne sexton se volledige gedigte gistraand gekoop by

protea boekwinkel in burnett straat

ek het paar gedigte kon lees op die trein terug jozi toe

en die vrede van die warboel emosies

het kom stil sit in my oë wat anne se sinne verorber

aai om gedigte te lees is soos bid of mediteer

al is die kop aan’t raas en die hart seer

het gedigte ‘n manier om my aarde toe te bring

en lig om my slape te laat kring

dink hardop

i

die dae is vol van bome en blomme

en reuke en stories en stemme

en kilometers en afstande wat nader gebring word

winde wat waai

hart wat amper wil breek van so baie

ii

die hele tyd op pad wees

beplanning vir dit en dat

dagboek skryf

gedurig na horlosies kyk

dit maak my mal

iii

ek verlang na die stilte

in water

stilte bo op die drakensberge

stilte in die veld

stilte van ‘n stil hart

iv

as ek kon ontslae raak van al hierdie afleidings

hoeveel spasie sal ek dan in my kop

en om my hê

om myself totaal toe te wy aan my kreatiwiteit

v

die verligting as my lyf en my longe

stilte en kans kry

om weer dieper asem te haal

eenvoud *

ek lê onder die oorhang van die grot

drup-drup water uit die klip en bons op

die blare van ‘n jong stinkhoutboom

en spat ‘n sproei-reën op my oop gesig

sneeu lê op die pieke en hange van die Malutis

sien ek teen die kille bloue winterlug

‘n helende son

niks kom naby die eenvoud hiervan

geen intellek

geen fancy woorde

geen stadsgeriewe

geen vaartbelynde voertuie

geen argitektoniese vernuf

sal ooit blinker skyn as hierdie

water klip boom lug en son

*Hierdie gedig is gekies om deel te vorm van die Sol Plaatje European Union Poetry Anthology van 2015.

for the sake of my sanity

for the sake of my sanity
let my wild femininity fly again
unclasp my fists
lift my buttocks from their sedentarifications
i can't grow wings if i sit all day
throw away the laptop, phone and chair
lift my head
lift my arms
unscrew my spine
expand my lungs
greet the sun with celebratory incantations
and salute the soil with 
unbridled 
      leaps
of 
            feral 
                            dancing

volle vlesigheid en aanwesigheid

jy lê plat op jou maag

met jou kop wat eenkant toe kyk na waar

jou arm net duskant jou kop lê

en skielik sien jy jou

arm

heeltemal apart van jou lyf

asof jy vir die eerste keer 
waarlik

‘n arm sien

die vel

die haartjies

die bultende are

die spiere

die sproete

die porieë

en

die plooie

die volle eksistensiële gewig van jou arm

tref jou tussen die oë

jy voel ‘n oomblik van dankbaarheid

vir hierdie waarneming waarvoor jy jouself oopgemaak het

so ‘n diepe seëning hierdie teenwoordigheid van

jouself binne in jou vel

die volgende oomblik staan jy op

jou arms voel los en koel

jy kan nie wag om iemand te gaan omhels met

die volle vlesigheid en aanwesigheid

van jou arms nie

van die grond leer sy

van die grond leer sy die ritme van wind en water 
grond waaruit vrou klim om haar vel ten volle te voel 
grond sing haar lyf uit elke hoek en porie 
tril die vrugbaarheid van grond regdeur haar voetsole 
grond is bly om te voel hoe diep vrou haar spoor trap
sy druk haar lippe en bors ferm teen die aarde 
voel die vibrasie van minerale krag 
sy weet dit is 'n mite dat sy getrek is van die rib van man 
haar binnenste sê vir haar dat sy gegiet is vanuit die rugstring van berg  

from the soil she learns the rhythm of wind and water 
soil from which woman climbs to feel her skin fully 
soil sings from every corner of her body 
trembles the fertility of soil straight through the soles of her feet 
soil is happy to feel woman treading her spoor deeply 
she presses her lips and chest firmly to the earth 
feel the vibration of mineral strength 
she knows it is a myth that she was pulled from the rib of man 
her gut tells her that she was forged from the spine of mountain 

wanneer ek eendag doodgaan

I

wanneer ek eendag doodgaan

wil ek hê my lyk

moet op die oop veld lê

hoekom moet my liggaam veras of begrawe word?

dit is mý lyf

en al gaan sy dood

kan niks of niemand my ekheid van haar wegvat nie

hoekom wil mense so gou van lyke ontslae raak?

los my lyk ver van mense se aanskou

laat ek in die hittige son van Afrika

disintegreer en in my eie tyd

een word met die grond

II

as iemand op my beendere afkom

vat dit en string dit op in 

‘n marionet waarmee kinders en grootmense 

na hartelus kan speel

want selfs in die dood

wil ek nie ophou dans

uit primordiale modder

uit primordiale modder sif ek ledemate, boude en dye 
brei ek die spiere van my lyf  
met die klei van die aarde  
dat wanneer ek tot niet gaan  
die grond my lyf makliker kan herken en verstaan
en sonder moeite my selle kan verteer  
en my siel tot in die hart van die aarde kan assimileer 

from primordial mud i sift limb, buttock and thigh 
blend the muscle of my body  
with the clay of the earth  
that when i perish  
the soil will easier recognise and understand my body  
and can effortlessly assimilate my cells  
and absorb my soul into the heart of the earth

my verse raak hoog op suurstof

een versreël is gelyk aan een inasem

ek wonder hoe die ekstra diep asem my sinne beinvloed

puur en suiwerder

of net oombliklik meer hoog op suurstof?

ek lag in my longe

hierdie diep asemteue

laat elke lyn so lewen-dig voel

geen tyd vir tob of wonder of karring nie

slegs uit die kop en hart skryf

sonder huiwer

sonder stop

sal meer suurstof my ‘n beter digter maak?

is hierdie gedagte maar net ‘n vlug van ydelheid?

alweer hoor ek my longe roggel van die lag

meer as my kop doen die pen die werk

hy moet byhou met hierdie griffel

in een asem kan ‘n mens net soveel skryf

vloei vloei vloei die lyne uit

golwend begin die kop en longe saamwerk

so harmonieus

dit is soos improviseer

net een kans vir een lyn

goeie oefening soos cardio vir die kop

probeer jy self een lyn te skryf op een asem

nè, nie so maklik!

die asem wag vir niemand nie

hou nie vas aan ’n idee nie

soos die maan nie uitstel sloer of talm

maar net aanhou die getye om die aarde stoot

so sal ek met die ryke voorraad van suurstof

my gedigte deur ore en harte ryg

donder en weerlig

donder en weerlig speel opera-opera

op die verhoog van die Midlands

dit is so aangrypend

al ons klein menslike dramas verval tot 
niks 
in aanskou van hierdie klank en lig-skouspel

daar is etlike plekke op aarde waar

ek so getoor voel

daar waar die elemente en natuur so gelaai is

ek voel die donker misterie en

die wakkerheid in die atmosfeer

ek voel my kwesbaarheid teen

die agtergrond van hierdie magiese natuur-vertonings 

tog mettertyd voel ek die salige bemagtiging
in hoe die kleinheid van my lyf 
uitstyg en strewe om

die grootsheid van my siel vol te staan

donder en weerlig maak my nie bang

dit maak my hart bol staan

van 'n oer opwinding

so ‘n senutergende skouspel stroop my kop

van afleidings en projeksies

as ek nie teenwoordig  is in

hierdie drama getiteld “lewe” nie

sal die elementele rekwisiete

die huidiglikheid diep in my huid in ruk en

my so teenwoordig, wakker en

op aandag binne

hierdie heilspellende hede sal laat staan

dat ek oombliklik sal sien hoe

alles om en in my

elektries

lewend

dig

word

soos appels en koringkorrels

mmm, soos appels en koringkorrels voed
die klei-grond my bloed
bring ek my lyf aarde toe elke dag
ruik ek die stof
ruik ek die diep nat fertiliteit van modder en grond
wat by die ryk slik en slym poele van die aarde uitmond
wees versigtig waar jy trap
want elke dag gee grond geboorte aan menigte wesens
waardeur die lewensbloed tap
wees versigtig want jy trap dalk op iets nuut en kaal
iets wat nou net begin asem haal

mmm, like apples and wheat
this clay-earth feeds my blood
everyday i bring my body to the earth
i smell the dust
i smell the deep wet fertility of mud and soil
that pushes up from the earth's rich pools of mire and slime
be careful where you tread
for everyday soil gives birth to a myriad of beings
through which flows the lifeblood
be careful, for you may step on something new and naked
something that has just begun to breathe

in sy oë

die bedelaar soek 'n stuk warmte in 

sy kartonbed

dit is koud in die aande in kaapstad

sy mond is hard soos 

die betonmure 

wat oral 

om 

hom 

oprys

maar in sy oë 

sien ek iets van sy siel skyn soos

'n perdeblom wat 

deur

die krake 

breek

laat ons terugkeer hiernatoe

met die arrivering van die nuwe seisoen

staan ek gereed met vlamme wat warm oor my skeen flits

ek sien ver voor uit in 

die onvreedsaamheid van die wêreld

as ek sou bid dan is dit nou

want iets skort in die lewe

die harmonie van saamleef en skep

en mekaar die vryheid van grond en atmosfeer gun

in die uithoeke van ons bestaan sal daar

nog humor moet vasklou om ons siele te red

want as ons eers ons waardigheid verloor het met

die uitwissing van liefde en vrede

gaan ons nie veel hê om aan vas te hou

laat die basuinende klanke van visionêre stemme diep in

die holtes van ons ore vibreer – helder stemme wat 

ons uit ons hibernasie sal pluk

en ons bloed die rigting sal wys

en asseblief, herinner ons om te skep in plek van ruineer

en dat dit ook okay is 

om te observeer eerder as om te reageer

leef met oop gemoedere en juig uitbundig oor

al die passievolle mooi wat 

pols en groei uit hande en monde

laat ons nooit ophou leer

laat ons bly kyk na die groei van

die sade in en om ons

laat ons sonder voorbehoud wortel en blaar spruit

wat van lig en son

skadu en vorm sal maak

laat ons terugkeer hiernatoe:

die eenvoud van skep

laat vaar die kompleksiteite en hoogdrawendhede

stroop die skeppingsdaad tot iets

so vaartbelyn en ongerep

dat ‘n enkele resonans die iris van die hartsoog

sal laat oopblom en tot verligting ruk

opeenvolging en agtervolging

dit is die opeenvolging van woorde

waarna sy die heeltyd hunker

dit is ‘n onblusbare fassinasie

met hoe die woord haar agtervolg

en hoe sy die woord agtervolg

én hoe 
die woorde 
mekaar agtervolg

en heeltyd

op

die uitkyk is

vir sin

lig

en ek het lig gevind

onder my naels

tussen my tone

lig in die skulpe van my ore

en in die holte van my naeltjie

strale van lig vul die oksels van my arms

op die punte van my elmboë

lig lê in die grot van my mond en in die vou van my nek

golwe van lig spoel deur my hare

en maak my glo ek is die son

the velvet swelling of it

the full and ripe fulfilling

within my clasping hands

his only wish is to find its nest

in the dark and wet cavern

as my fingers start stirring over his silken skin

he begins to bud with serene twinges

in the sun of my hand it ripens out

into one glorious tumescence

as if he is the surging tide ruled by the attraction of the mystical moon

and eagerly lapping out to the hinterland

as if he is the dilating pupils of my intoxicated eyes

growing and brimming with restless lava

the hollow of my hand was made for

the velvet swelling of it

the core of my fleshy grotto was ordained

to be unlocked by the perfect fit of it

its reach goes beyond my blood and nerves

it pushes through to the core of my bones

right into the axis of my soul

suffusing my ramparts like irradiating red wine

thrusting straight into the heart of fruition

as he enters he illuminates the dusky chasms

turns me inside out

arching out to fill

the emptinesses of my body

to

complete

me 

whole

ek is maar net 'n surrealistiese rekwisiet

my kop verloor haar sinaptiese konneksies

is dit die wit wyn wat ek met my aandete gedrink het?

is dit my menstruasie?

is dit maar net mens-moegte wat my oorval?

die dun velletjies onder my oë is swaar

ek kyk hoe die ink uit die pen vloei om

woord en sin te maak

ek voel afgesny van my hand

dit is soos 'n film wat voor my afspeel

ek skryf maar dit is nie ek wat skryf nie

dit is 'n wonderlike ervaring om te hê

die woorde vloei moeiteloos uit die pen

my tong roer simpaties binne die holte van my kakebeen

voel-voel aan die spraak van die woorde

tog maak ek geen klank

ek is maar net 'n surrealistiese rekwisiet

in hierdie lukraak rankskikking van woorde

wat met hulle eie marionet-maniere

my verkakte serebraliteit uitdruk

it is yours

what if i have not created this poem?

what if you, dear reader, are the creator 

imagining this poem within the iridescent figments of your mind?

yóú are composing the metaphors the rhythm and the rhyme

it is actually you through whose spit these words slice

i am not standing here writing this poem

if you see someone other than you writing this poem

then well done to your runaway imagination!

these syllables breaking open in your eyes

are the lights in your synaptic genius

it is not i who have written this poem

your neurolinguisticality

is helixing this poem together

making you smile that smile that only a poem can make you smile

stand up and be counted as the one

who have thought out this piece of poem

fuck do not blame me for this poem

it is yours

take responsibility for it

as soon as you have owned up to it

take it in both your hands and run with it

take it in your mouth and shout with it!

do you know?

do you know

how many times i dissolve

before i rise up anew?

how many times i shrink

before i swell out in confidence?

how many times i melt

before i feel my soul alive?

how many times i cry

before i laugh out loud?

how many times i shy away 

before i raise my voice?

why live with eyes open?

i close my eyes

let the poem sit on

the dark insides of my eye-lids

the syllables swim around the floaters

both wriggling in 
their rhapsodic spasms

as i open my eyes

the day’s light

is too bright

why live with eyes open

if i can have these dancing visions

behind closed eyes?

skermpie-lewe

almal voor hulle skermpies

flikker al die apps,

nuus, fotos, updates en

verwoede lyne in die eter

wat ten alle koste

gekonnekteer MOET bly

wat de hel soek ek op die kruin van die berg

in die vryste oopste lug

as ek die hele wêreld in

my handpalm kan hou?!

NEEEEEEEEEEEEE!

dit is net skermpies, duime

tone senuweeagtig tikkend op die vloer

strak en siellose frons in die oë

wat kan meer verdoemend wees

as hierdie skermpie-lewe?!

the urgency is burning

the urgency is burning
my flesh is trembling
how can i stay sane in these days
where one’s voice is scarcely heard

my nerves stand on end
how can i stay focused 
when all the energies of people 
mill around me?
i feel trapped in this labyrinth
losing my mind 
ánd my creativity
i can only see as far as this poem
  - it sits ninety centimetres from my eyes -
how sad that i do not see any further

but in the next blink 
i see beyond this blinding page
right into the shining metaphor
that is strung around my tongue
and suddenly 
i can 
breathe 
into 
infinity

bloei

my vrouensingewandes skeur en bloei

klokslag elke maand

met dit kom die emosies

die knaende pyn

my hele lyf tril teen ‘n frekwensie wat

my so hoog en moeg tegelykertyd maak

elke maand dieselfde storie wat haarself herhaal

daar is selde verandering in die lyding

 - die ongemak, die malkoppigheid -

dit het ek nou na twintig jaar aanvaar

as biologiese imperatief

ek sluk warm water met

suurlemoen en heuning om

die styf gespande senuwees en spiere te kalmeer

ek sit met my lyf in die son

my hart huil-smeek dat die onbeheersde bons

van my hart stil sal word

en die bloei gou tot ‘n einde kom

sodat ek lewendig en nuut weer kan opstaan

scowl

let me pull an honest scowl 

rather than a hypocritical smile

in die geselskap van die wysgieriges

in die geselskap van die wysgieriges

die rigtingaanwysers

die sielverrykers

die spekuleerders

kyk ek in elk van julle se oë

probeer pyl wat julle sien

wat julle dryf in hierdie rigting

sien ek baie passies

kyk julle in mý oë

en soek ook iets

in my

al wat ek kan gee

is liefde

fokkin baie liefde

ek wil net lief wees vir julle

nie omdat want hoekom nie

net

lief

wees

vir

julle

en in die nag het ons ledemate mekaar gevind

en in die nag het ons ledemate mekaar gevind

by mekaar se voete het ons begin

en deur komberse klere en hare

het ons geprogesseer na

ons sagter en natter dele

die aanraking was soet

die ontdekkingsreis oor vel-landskappe het

my diep laat sug van

my hart wat so lekkerkry

deur die hunkering na leerkenning

deur die borrels van fassinasie en

bewondering van jou liewendheid

is dit dit:

die begeerte om onder die vel van

jou te kom

ek kan nie aan die abstraksie van jou vat nie

ek kan wel aan die waarheid van jou vel vat